Obiekty

Z końcem XIX wieku Bychów (okolice Mohylewa na dzisiejszej Białorusi) zamieszkiwało ok. 3000 Żydów, co stanowiło połowę wszystkich mieszkańców miasteczka. Była to w większości ludność bardzo religijna, przywiązana do żydowskich wierzeń i tradycyjnych praktyk. Wśród nich do rozpowszechnionego szeroko przesądu o zgubnej mocy uroku, tzw. złego oka (ajn-hore). Każdy, nawet zupełnie nieświadomie, mógł rzucić urok, jednak w powszechnym przekonaniu pewne osoby były do tego predestynowane w sposób szczególny . Często wyróżniały się one pewną odmiennością fizyczną lub należały do szeroko pojętej kategorii obcego, tym chętniej podejrzewane więc były o związek z siłami nieczystymi. Aby nie przykuwać ich uwagi należało unikać okazywania szczęścia i powodzenia, które mogłyby się stać źródłem zazdrości. Groźne mogło okazać się bowiem już samo nadmierne przyglądanie, wyrażanie pochwał czy podziwu. Pojawienie się nowego członka społeczności, wzbudzające naturalną ciekawość otoczenia, stawiało niemowlę w wyjątkowo niebezpiecznym położeniu. Talizmany i magiczne formuły były zatem ochroną konieczną, mającą zapewnić bezpieczeństwo najmłodszych.

Prezentowany obiekt nabył w Bychowie w 1893 roku Stanisław Cercha (1867-1919), krakowski malarz, historyk sztuki, a z zamiłowania etnograf i folklorysta .

„Wilczy ząb” o nr. inw. 10663/MEK, to kółko o średnicy 5 cm, wykonane z kości. Talizman trafił do zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie jako depozyt Uniwersytetu Jagiellońskiego i przez długi czas uważany był mylnie, choć zgodnie z kartą katalogu naukowego za kościaną bransoletkę, zabawkę rusińską. Dopiero niedawno udało się ustalić, iż jest to w rzeczywistości żydowski amulet przeznaczony dla niemowląt.