Obiekty

Balsaminka, czyli pojemnik na wonności (hebr. besamim)

Cotygodniowe święto żydowskie – szabat – kończy w sobotę wieczorem ceremonia hawdali, czyli oddzielenia. Jedną z obrzędowych czynności towarzyszących ceremonii jest wąchanie wonnych korzeni i ziół lub roztartych płatków róży. Umieszcza się je w ozdobnej puszce na wonności, nad którą odmawia się błogosławieństwo. Zapach ziół ma w sposób symboliczny ożywiać ciało opuszczone przez dodatkową duszę szabatową (hebr. neszama jetera) i pomóc wierzącym w znoszeniu trudów nadchodzącego tygodnia.

Formy pojemników na wonności ulegały zmianie w różnych okresach, ale z zachowaniem tradycyjnych wzorów. Miały kształt baszt, budynków, pudełek itd.

Balsaminka z kolekcji Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie reprezentuje najczęściej występujący typ wieżyczkowy. Wsparta jest na kolistej stopie, ma trzon tralkowy, pojemniczek sześcienny z drzwiczkami filigranowy, w dolnych rogach na zaczepach cztery dzwoneczki, w górnych cztery chorągiewki, nakryta jest stożkowym daszkiem zwieńczonym kulą i chorągiewką.

Obiekt jest sygnowany. Na stopie znajduje się znak probierczy „O.C. 1884”, „84”; sygnatura prostokątna; na chorągiewce sygnatura „A.K.”, „M.C. 1875”, „84”; na drzwiczkach sygnatura prostokątna i okrągła z orłem.

Balsaminkę zakupiono do zbiorów jędrzejowskiego muzeum od Piotra Macieja Przypkowskiego.