Obiekty

Balsaminka, czyli pojemnik na wonności (hebr. besamim)

Cotygodniowe święto żydowskie – szabat – kończy w sobotę wieczorem ceremonia hawdali, czyli oddzielenia. Jedną z obrzędowych czynności towarzyszących ceremonii jest wąchanie wonnych korzeni i ziół lub roztartych płatków róży. Umieszcza się je w ozdobnej puszce na wonności, nad którą odmawia się błogosławieństwo. Zapach ziół ma w sposób symboliczny ożywiać ciało opuszczone przez dodatkową duszę szabatową (hebr. neszama jetera) i pomóc wierzącym w znoszeniu trudów nadchodzącego tygodnia.

Formy pojemników na wonności ulegały zmianie w różnych okresach, ale z zachowaniem tradycyjnych wzorów. Miały kształt baszt, budynków, pudełek itd.

Balsaminka z kolekcji Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie reprezentuje typ wieżyczkowy. Wsparta jest na trzech nóżkach w formie winorośli, zachodzących na kolistą stopę. Ma trzon tralkowy. Cylindryczny pojemniczek z drzwiczkami, zwężony pośrodku, zdobiony jest rytowaną wicią roślinną. Krawędzie obwiedziono półwałkiem, u dołu na zaczepach znajdują się cztery dzwoneczki. Całość zwieńczona jest arkadową dzwonniczką, z orłami w górnych rogach, w niej zawieszony dzwoneczek. Nakryta jest ostrosłupowym daszkiem, zakończonym kulką i iglicą; brakuje chorągiewki.

Obiekt sygnowany: monogram złotnika „MCh” (cyrylicą); znak probierzy „O.C. 1888”.

Balsaminkę zakupiono do zbiorów jędrzejowskiego muzeum od Piotra Macieja Przypkowskiego.