Obiekty

Cotygodniowe święto żydowskie – szabat – kończy w sobotę wieczorem ceremonia hawdali, czyli oddzielenia. Jedną z obrzędowych czynności towarzyszących ceremonii jest wąchanie wonnych korzeni i ziół lub roztartych płatków róży. Umieszcza się je w ozdobnej puszce na wonności, nad którą odmawia się błogosławieństwo (M. Goldstein, K. Dresdner, Kultura i sztuka ludu żydowskiego na ziemiach polskich, Lwów 1935, s. 40–41). Zapach ziół ma w sposób symboliczny ożywiać ciało opuszczone przez dodatkową duszę szabatową (hebr. neszama jetera). Ma również pomóc wierzącym w znoszeniu trudów nadchodzącego tygodnia. Formy pojemników na wonności ulegały zmianie w różnych okresach, ale z zachowaniem tradycyjnych wzorów – zazwyczaj miały kształt baszt, budynków lub pudełek.

Balsaminka ze zbiorów Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym jest typu wieżyczkowego. Wsparta jest na podstawie w formie kwadratowej ramki, ustawionej na czterech półkulistych nóżkach. Trzon utworzony został z czterech prętów spiętych pośrodku kulistym łącznikiem i rozdzielających się pod pojemniczkiem na zioła. Dwukondygnacyjny korpus wykonany został techniką filigranu. Dolna kondygnacja ma formę sześcianu z umieszczonymi w narożach czterema maszcikami, na których zachowały się tylko dwie obracające się chorągiewki. Podstawa pojemnika została ozdobiona wycinaną listwą z grawerowanymi liśćmi akantu. Górna kondygnacja jest w formie nieco mniejszego sześcianu z dzwoneczkiem wewnątrz i zachowanymi trzema analogicznymi maszcikami z chorągiewkami. Ostrosłupowy, filigranowy daszek został zwieńczony iglicą, na której brak chorągiewki.

Przedmiot został zakupiony do zbiorów Muzeum Sztuki Złotniczej (oddziału Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym) w 1984 r.