Obiekty

Cotygodniowe święto żydowskie – szabat – kończy w sobotę wieczorem ceremonia hawdali, czyli oddzielenia. Jedną z obrzędowych czynności towarzyszących ceremonii jest wąchanie wonnych korzeni i ziół lub roztartych płatków róży. Umieszcza się je w ozdobnej puszce na wonności, nad którą odmawia się błogosławieństwo (M. Goldstein, K. Dresdner, Kultura i sztuka ludu żydowskiego na ziemiach polskich, Lwów 1935, s. 40–41). Zapach ziół ma w sposób symboliczny ożywiać ciało opuszczone przez dodatkową duszę szabatową (hebr. neszama jetera). Ma również pomóc wierzącym w znoszeniu trudów nadchodzącego tygodnia. Formy pojemników na wonności ulegały zmianie w różnych okresach, ale z zachowaniem tradycyjnych wzorów – zazwyczaj miały kształt baszt, budynków lub pudełek.

Balsaminka ze zbiorów Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym jest typu wieżyczkowego. Ma czworoboczną stopę w formie ramki utworzonej z czterech wycinków koła wypełnionych filigranem, wspartą na czterech półkulistych nóżkach. Trzon utworzony został z czterech prętów spiętych pośrodku rozetką. Pojemniczek na zioła ma kształt sześcianu, o filigranowych ściankach zaopatrzonych w drzwiczki, ujętego w dolnej części szeroką taśmą. Na nim znajduje się ostrosłupowy, filigranowy daszek zamknięty rozetką i zwieńczony iglicą z chorągiewką.

Przedmiot został zakupiony do zbiorów Muzeum Sztuki Złotniczej (oddziału Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym) w 1983 r.