Obiekty

Cotygodniowe święto żydowskie – szabat – kończy w sobotę wieczorem ceremonia hawdali, czyli oddzielenia. Jedną z obrzędowych czynności towarzyszących ceremonii jest wąchanie wonnych korzeni i ziół lub roztartych płatków róży. Umieszcza się je w ozdobnej puszce na wonności, nad którą odmawia się błogosławieństwo (M. Goldstein, K. Dresdner, Kultura i sztuka ludu żydowskiego na ziemiach polskich, Lwów 1935, s. 40–41). Zapach ziół ma w sposób symboliczny ożywiać ciało opuszczone przez dodatkową duszę szabatową (hebr. neszama jetera). Ma również pomóc wierzącym w znoszeniu trudów nadchodzącego tygodnia. Formy pojemników na wonności ulegały zmianie w różnych okresach, ale z zachowaniem tradycyjnych wzorów – zazwyczaj miały kształt baszt, budynków lub pudełek. Najpopularniejszym typem były balsaminki wieżyczkowe, nawiązujące do twierdzy i wieży warownej będącej biblijnym symbolem Boga.

Balsaminka ze zbiorów Muzeum Wsi Lubelskiej jest typu wieżyczkowego. Ścianki pojemnika zdobią wytłaczane ornamenty, w jednej z nich znajdują się drzwiczki w kształcie przypominającym dwie zespolone Tablice Przymierza. Na górnych narożnikach pojemnika umieszczono cztery ruchome chorągiewki. Całość osadzona jest na tralkowym trzonie i zwieńczona iglicą zakończoną kulą z chorągiewką. Górna część (ponad trzonem iglicy) została dorobiona później ze stali nierdzewnej.

Przedmiot został zakupiony do zbiorów Muzeum Wsi Lubelskiej w 1984 r. w „Desa” Dzieła Sztuki i Antyki w Przemyślu.