Obiekty

Pochodząca z początku XX w. srebrna puszka na wonności (balsaminka – hebr. bassamim, psumin-byksy) typu wieżyczkowatego, ma 24 cm wysokości i 7 cm szerokości. Od dołu wsparta na okrągłej profilowanej stopce przechodzącej w trzon. W miejscu połączenia z główną częścią balsaminki umieszczono kołnierz skierowany w dół. Taki sam znajduje się w górnej części przedmiotu – stanowi on jednocześnie połączenie ze stożkową iglicą, zakończoną za pomocą kuli i chorągiewki. Na obwodzie stopy niewyraźna punca oraz próba „12”.

Balsaminki należą do podstawowych przedmiotów kultu w judaizmie. Mają różnorodne kształty i formy. Używano ich w trakcie ceremonii zwanej hawdala (z hebr. rozróżnienie), odbywającej się w domach prywatnych pod koniec szabatu, a polegającej na wdychaniu wonności (korzeni lub ziół), umieszczanych we wnętrzu balsaminki przez drzwiczki bądź uchylny daszek. Stanowiło to pamiątkę podobnej czynności, która odbywała się w Świątyni Jerozolimskiej do czasów jej zburzenia. Ceremonia ta z jednej strony łagodziła smutną chwilę utraty dodatkowej duszy pozyskanej w okresie szabatu, z drugiej zaś – wzmacniała wdychającego przed trudami dnia powszedniego. Eksponat pochodzi ze spuścizny testamentowej Tadeusza Kulisiewicza (1899–1988), artysty grafika związanego z Kaliszem, profesora warszawskiej ASP. Został przekazany muzeum w marcu 1993 roku.