Obiekty

Srebrna balsaminka, czyli puszka na wonności typu wieżyczkowego, o wymiarach: wys. 22,7 cm, śr. 4,7 cm; śr. stopy 5,2 cm, waga 109 g.

Cylindryczna, ażurowa, dwukondygnacyjna puszka, stanowiąca główną część eksponatu, jest osadzona na kolistej stopie. Ścianki puszki zostały wykonane w technice imitującej filigran i są podzielone na cztery segmenty, w które wpisano owale z ażurowym ornamentem przypominającym roślinny. W jednym z segmentów znajdują się drzwiczki zawieszone na zawiasie, zaopatrzone w mały uchwyt, służące do umieszczania w balsamince wonności. Puszkę od góry zamyka profilowany daszek – wycinek stożka o wklęsło-wypukłych ściankach. Na nim opiera się druga kondygnacja puszki o mniejszym obwodzie, ale podobnie jak poprzednia ażurowa i wykonana w technice quasi-filigranu. Od góry puszkę wieńczy iglica stożkowa, zwężająca się ku górze. Na jej szczycie umieszczono kulę z niezachowaną obrotową chorągiewką. Widoczne znaki złotnicze w formie litery „L”, w owalnym polu motyw zwierzęcia wspartego na tylnych łapach z literą „I” oraz wężyk probierczy umieszczony na cokoliku stopy balsaminki.

W religii mojżeszowej balsaminki należą do podstawowych przedmiotów kultu. Mogą mieć różne kształty i formy. Wonności (korzenie lub zioła) umieszczano we wnętrzu przez drzwiczki bądź uchylny daszek. Służyły one w trakcie ceremonii zwanej hawdala (z hebr. „rozróżnienie”), odbywającej się w domach prywatnych pod koniec szabatu, a polegającej na wdychaniu wonności. Stanowiło to pamiątkę podobnej czynności, która odbywała się w Świątyni Jerozolimskiej do jej zburzenia. Ceremonia ta z jednej strony łagodziła smutną chwilę utraty dodatkowej duszy pozyskanej w okresie szabatu, z drugiej zaś – wzmacniała wdychającego przed trudami dnia powszedniego.

Eksponat znajduje się w zbiorach Muzeum od ok. 1970 r., został poddany konserwacji w r. 2021.