Metalowa puszka na datki ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Pińczowie została wykonana ręcznie z wygiętego prostokąta blachy, nie jest sygnowana. Wieko przymocowane zostało na jednym długim zawiasie. W górnej części przynitowana jest mosiężna blaszka o wymiarach 6,5 x 10 cm z otworem na monety o długości 4 cm i wyrytym napisem w języku hebrajskim: „cedaka”. Puszka ze względu na swój wiek posiada na całej powierzchni zarysowania, przebarwienia i ślady korozji.
Pojemniki na datki dla potrzebujących posiadały bractwa pogrzebowe, zwane chewra kadisza (co po aramejsku znaczy „święte bractwo”), działające we wszystkich gminach żydowskich. Pierwsze powstały w XVIII w. Skupiały żydowskich członków obu płci, którzy dbali o to, by ciała zmarłych przygotowane były do pochówku zgodnie z tradycją żydowską. Zwłoki należy bowiem traktować z należytym szacunkiem: trzeba je rytualnie oczyścić, a następnie odpowiednio ubrać. Ponadto członkowie bractwa opiekują się chorymi i starają się czuwać przy nich w godzinie śmierci. Ich trudną pracę ceni się wysoko, jako przejaw najdalej posuniętego miłosierdzia. Wszyscy członkowie bractwa zwyczajowo poszczą przez jeden dzień w roku na wypadek, gdyby w jakiś sposób zdarzyło im się naruszyć godność tych, których pochowali. Na dzień postu wybiera się 7 dzień miesiąca adar, rocznicę śmierci Mojżesza, którego pochował sam Bóg (Księga Powtórzonego Prawa 34,6). Bractwa pogrzebowe sprawowały też wraz z rabinem nadzór nad cmentarzem.
Pińczowskie Bractwo Pogrzebowe liczyło około 30 osób i sprawowało posługę nad umierającymi Żydami do 1822 r., kiedy to zostało rozwiązane przez burmistrza miasta. Formuła „Jałmużna (hebr. cedaka) ratuje od śmierci”, wypowiadana zwyczajowo przez przedstawiciela bractwa, często była też wyhaftowana na czarnej kapie narzuconej na zwłoki, kiedy na marach wynoszono je z domu. Wymóg łożenia na dobroczynność obowiązuje wszystkich, bogatych i biednych, a kabaliści wprowadzili zwyczaj dawania jałmużny codziennie przed porannymi modłami ze słowami: „Oto wypełniam powinność miłowania bliźniego swego jak siebie samego”. Dobroczynność jest dla Żydów ważnym przejawem religijnej postawy.
Więcej informacji na temat cedaki, dobroczynności, możesz znaleźć w Polskim Słowniku Judaistycznym, https://delet.jhi.pl/pl/psj oraz na portalu Wirtualny Sztetl, https://sztetl.org.pl/.
