Obiekty

Równoboczna chusteczka wykonana z fragmentu cienkiej tkaniny bawełnianej. Obiekt został ozdobiony przez umieszczenie ozdobnej ażurowej ramy oraz linii dzielących jej wnętrze na 9 pól. Ażurowe linie zostały wykonane z wykorzystaniem techniki mereżki (haftu ażurowego). W jednym z narożnych pól został umieszczony inicjał „T” wykonany techniką haftu filetowego.

Wyhaftowana litera „T" najprawdopodobniej oznacza właśnie Tonię Lechtman.

W filmie Marcelego Łozińskiego „Tonia i jej dzieci” (2011) Wera i Marcel Lechtmanowie komentują kadry z nakręconego przez dokumentalistę jeszcze na studiach filmu, w którym Tonia wraz z kobietami, z którymi dzieliła celę, wspominają pobyt w więzieniu.

Odczytują także zeznania matki z procesu. Nawet po latach trudno im uwierzyć w absurdalność stawianych matce zarzutów. Tonia Lechtman od młodego wieku była zaangażowaną i aktywną komunistką. Działając w Polskiej Partii Komunistycznej, jeszcze jak nastolatka poświęciła życie dla krzewienia idei komunizmu. Mimo to w 1949 roku oskarżono ją o szpiegostwo i współpracę z wywiadem amerykańskim. Kiedy trafiła do więzienia, 11-letnia wówczas Werka i 9-letni Marcel zostali zabrani przez pracownicę opieki społecznej do domu dziecka we Wrocławiu. Wera wspomina w filmie, że kobieta zostawiła dzieci z teczką dokumentów w ręku przez drzwiami budynku i odeszła, tłumacząc, że śpieszy się na pociąg. Na pytanie wychowawczyni, która otworzyła drzwi, o to, kim są, Wera odpowiedziała: „Ja jestem Wera Lechtman, a to jest Marcel Lechtman. My jesteśmy dziećmi komunistów". Wera Lechtman po latach pamiętała jeszcze odpowiedź kobiety: „Tylko żydokomunę nam tu znowu przysyłają". Wtedy dziewczynka po raz pierwszy usłyszała to określenie.

Marta Frączkiewicz