Nieistniejąca dziś kamienica przy ul. Zielonej 48 w Łodzi została wybudowana w 1912 r. przez handlarza skór Mojżesza Dawida Kałuszynera. Dom Kałuszynerów był okazałym wielkomiejskim budynkiem, czteropiętrowym, z trzema oficynami. Stanowił przykład połączenia stylu postsecesyjnego z wczesnomodernistycznym, charakterystycznego dla Łodzi początku XX wieku. Jeszcze sto lat później kamienica pozostawała jednym z największych budynków w okolicy. | Dom stał się siedzibą szeroko rozgałęzionego rodu Kałuszynerów oraz miejscem spotkań łódzkiej inteligencji. Najbardziej znanymi mieszkańcami budynku byli bracia: Ludwik Starski (Kałuszyner) i Adam Ochocki (Kałuszyner) – wnukowie fundatora kamienicy. Ludwik Starski (1903–1984) był autorem tekstów do licznych przedwojennych szlagierów, jak Ach, jak przyjemnie, Już taki jestem zimny drań (wraz z Jerzym Nelem) oraz scenariusza do pierwszego powojennego filmu Zakazane piosenki (1946) i pierwszego barwnego filmu polskiego Przygoda na Mariensztacie (1953) (z Romanem Niewiarowiczem). Młodszy, Adam (1913–1991), był dziennikarzem i autorem książek wspomnieniowych o Łodzi, a także współtwórcą scenariusza serialu dla dzieci Zaczarowany ołówek (z Karolem Baranieckim). | Po pierwszej wojnie światowej, wskutek szalejącej inflacji oraz zniknięcia rosyjskich rynków zbytu, interesy rodziny Kałuszynerów podupadły, a kamienicę sprzedano. Po zakończeniu kolejnej wielkiej wojny budynek stał się własnością miasta. W 2004 r. część konstrukcji strawił pożar, co przyśpieszyło destrukcję budynku. Kamienica została wówczas przeznaczona do rozbiórki. Z powodu braku środków wyburzono ją dopiero po dziesięciu latach. | Do końca istnienia kamienicy o jej rodowodzie przypominał zdobny kartusz z monogramem pierwszego właściciela („MK”), który zdobił frontową elewację budynku. Zachowane fragmenty (były umiejscowione nad głównym wejściem) zostały zdjęte z obiektu w marcu 2010 roku w czasie rozbiórki domu. Odkupiła je Pnina Segal (z domu Kałuszyner), prawnuczka Mojżesza Kałuszynera, by przekazać tę jedyną pamiątkę po rodzinnym domu do zbiorów Muzeum POLIN. | Detal został wykonany ze spoiwa mineralnego. Pierwszy z fragmentów składa się z okolonego pawimi piórami owalnego kartusza w kształcie medalionu, na którym umieszczony został monogram „MK”. Nad kartuszem umieszczony został ornament przypominający w kształcie zwijaną taśmę blaszaną (rollwerk). Drugi z fragmentów składa się z niewielkiego (w odniesieniu do ornamentu) owalnego medalionu umieszczonego na płaskim, prostokątnym podłożu. Po prawej i lewej stronie medalionu znajduje się okazały ornament w postaci zwiniętych liści akantu. | Historia kamienicy przy ulicy Zielonej 48 wydaje się być smutną metaforą zniknięcia społeczności łódzkich Żydów. | Marta Frączkiewicz
