Prezentowany dokument stanowi fragment korespondencji dotyczącej uregulowania należności pomiędzy oberżystą Ernestem Brühlem a leszczyńskim Żydem, kupcem, Nehemiasem Löwensteinem. Ten ostatni wniósł o obciążenie zakupionej przez siebie nieruchomości sumą 514 reichstalarów wraz z odsetkami i zarejestrowanie długu w księdze hipotecznej.
Pismo zaadresowano do „Królewsko-Pruskiego Archiwum Sądu Ziemskiego we Wschowie”. Na stronie adresowej zachował się stempel z datownikiem: „LESZNO/ 23. WRZEŚNIA”, pozostał również ślad po pieczęci woskowej. Na pierwszej stronie, przy górnej krawędzi, znajduje się okrągły stempel opłaty skarbowej z orłem państwowym w polu i napisem w otoku: „DWA DOBRE GROSZE”. Dokument został wystawiony w Lesznie, 22 września 1820 r. Pod tekstem znajduje się autograf: „Nehemias Löwenstein”. Na odwrocie zamieszczono odpowiedź z archiwum sądowego.
Pismo ma kształt stojącego prostokąta i napisane zostało ręcznie na czerpanym, żeberkowym papierze, atramentem w kolorze brązowym. Całość liczy 4 strony. Tekst sporządzono w języku niemieckim. Na karcie umieszczono pozytywowy znak wodny w formie powtarzających się inicjałów: „H. Sr. M. F.” oraz sygnatury „I.F. NITSCHE”.
Nehemias Jacob Löwenstein urodził się ok. 1768 r. Był synem starszego urzędnika leszczyńskiej gminy żydowskiej, Jacoba. Jego druga żona Golde pochodziła z Inowrocławia. Miał co najmniej ośmioro dzieci – czterech synów i cztery córki. Zmarł 27 lutego 1827 r. w Lesznie (APL, Akta m. Leszno, sygn. 513, s. 37, 161; sygn. 1259, nr domu 819, 824; L. Lewin, Geschichte der Juden in Lissa, Pinne 1904, s. 145).
List został podarowany do zbiorów Muzeum Okręgowego w Lesznie w 2014 r. przez ks. Szczepana Jana Szymanderę, proboszcza i kolekcjonera antyków z Pruśca koło Rogoźna Wielkopolskiego, który zakupił go na jednej z aukcji internetowych.
Dariusz Czwojdrak
