Obiekty

W początkach lat 20. Marek Szwarc mówił żonie Ginie: „Mamy całe życie przed sobą na poszukiwania” (E. Markowa, „Wybór”, Warszawa 2015, s. 99). Ich wspólne życie okazało się wyborem własnej drogi wiary, niełatwej, bo wymagającej odejścia od judaizmu, a także szukaniem odrębnej drogi w sztuce, własnego języka twórczości artystycznej i literackiej. Chrzest był dla artysty głębokim, religijnym doświadczeniem, katolicyzm, który przyjął wraz z żoną w 1920 r. pozostał najważniejszym duchowym źródłem twórcy, określającego się mianem Żyda-chrześcijanina. W Polsce nie wiedziano o odstępstwie od judaizmu, artysta ukrywał ten fakt. Kiedy wieść o chrzcie się rozeszła, rodzina i przyjaciele Szwarca, zgodnie z zasadami judaizmu, ale i z powodu „zdrady” sprawy narodowej, całkowicie zerwali z nim kontakty. Jego artykuły przestały ukazywać się w prasie żydowskiej, i zapewne z tego powodu wystawy Szwarca w roku 1928 – w Krakowie (w lipcu) oraz w Warszawie - były jego ostatnimi w Polsce.

Składające się na kolekcję Szwarców dzieła artystyczne, dokumentacja wystaw, archiwum osobiste, listy i artykuły, liczne fotografie pokazują nie tylko wybitnego artystę, lecz także jego żonę, Ginę (Reginę) z Pinkusów Szwarc (1895–1973), pisarkę i dziennikarkę publikującą pod pseudonimem Eugenia Markowa. Jest to zatem zawarta w dziełach, listach, fotografiach opowieść o artyście, ale i o artystyczno-małżeńskiej wspólnocie dwojga ludzi mocno osadzonych w polsko-żydowskiej rzeczywistości, którzy zdecydowali się zmienić wyznanie, ale pozostać też w żydowskim świecie. Dzięki archiwum możemy przyjrzeć się niezwykłemu związkowi dwojga wybitnych twórców dzielących życie, pasję i artystyczne ambicje.

Archiwum Szwarców oraz kolekcję dzieł Marka Szwarca Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN pozyskało w 2016 r. dzięki finansowemu wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Renata Piątkowska