Tefilin (hebr. przedmioty modlitewne), czyli filakterie, to dwa skórzane pojemniki, które zgodnie z żydowską tradycją mężczyźni zakładają podczas porannej modlitwy szacharit. Nakaz ich noszenia zawarty jest w Torze, w wierszu odnoszącym się do nakazu Boga: „Przywiążesz je do swojej ręki, jako znak. Niech one ci będą ozdobą przed oczami” (Pwt 6,8). Tefilin używa się tylko w dni powszednie. Niekiedy przechowuje się je w ozdobnych srebrnych kasetkach, zdobionych ornamentem roślinnym i geometrycznym. Innym motywem dekoracyjnym, o symbolicznej wymowie, są przedstawienia czterech zwierząt: lwa, jelenia, orła i lamparta (https://www.jhi.pl/artykuly/tefilin-swiete-przedmioty,2314, dostęp: 8.04.2021).
W zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie znajdują się dwa sześcienne, skórzane pojemniki barwione na czarno, zawierające spisane na pergaminie fragmenty Tory (cytaty z Księgi Wyjścia i Powtórzonego Prawa). Każdy z nich ma formę kasetki wspartej na kwadratowej, otwieranej podstawie, do której z dwóch stron przymocowane są rzemienie.
Kasetka przeznaczona do zakładania na głowę ma na bocznych ściankach hebrajską literę „szin”, będącą inicjałem jednego z określeń Boga (Szaddaj – Wszechmogący). Zaopatrzona jest w dodatkowy, pionowy rzemień i przywiązywana jest do górnej części czoła. Wewnątrz znajdują się cztery zwitki pergaminu (A. Unterman, Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, Warszawa 1994, s. 285–286).
Kasetka na rękę nie ma inicjału, a w jej wnętrzu umieszczony jest tylko jeden zwitek pergaminu. Zgodnie z nakazami rzemień należy siedmiokrotnie owinąć wokół ręki, a następnie trzykrotnie wokół palców w taki sposób, by ułożył się w literę szin (Judaica w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, oprac. E. Martyna, Warszawa 1993, s. 139–140).
Filakterie zakupione zostały w 2011 r. od pani Iwony Turlejskiej z Piaseczna. Według ustnego przekazu przedmiot miał pochodzić z dawnych Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej.
Dariusz Czwojdrak
