Obiekty

Forma stereotypowa z wytłoczeniem strony 11 i 12 Hagady na Pesach w języku hebrajskim i jidysz. W 2003 r. w Biłgoraju na strychu domu przeznaczonego do rozbiórki znaleziono kilkadziesiąt form stereotypowych, które przekazano do Muzeum Ziemi Biłgorajskiej. Dwie ze znalezionych form zostały przekazane do Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie przez prof. Monikę Adamczyk-Garbowską i Muzeum Ziemi Biłgorajskiej.

Być może matryce pochodzą z drukarni Natana Kronenberga. Tekturowe formy stereotypowe często przechowywane były jako gotowy materiał do kolejnego przedruku danej książki.

Hagada na Pesach, czyli opowieść o wyjściu Izraelitów z niewoli egipskiej, składa się z fragmentów biblijnych, komentarzy, modlitw i utworów poetyckich, m.in. wierszy i wyliczanek dla dzieci. Spisana została między II a IV wiekiem n.e. Czytana jest podczas wieczerzy sederowej w święto Pesach. Opisuje powinności mieszkańców żydowskiego domu w dniu święta, wymienia obowiązkowe potrawy na stole oraz symboliczne znaczenie każdej z nich (więcej informacji zob. Rafał Żebrowski, Hag(g)ada szel Pesach, Polski Słownik Judaistyczny, https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=20106, dostęp 1.09.2023).

Hagada na Pesach jest najczęściej publikowaną żydowską książką (ponad 3500 wydań). W Polsce po II wojnie światowej opublikowane zostały jej trzy edycje: reprint wiedeńskiego wydania Hagady z r. 1927 (1991), Hagada na Pesach i Pieśń nad Pieśniami z obszernymi komentarzami pod red. Sachy Pecarica (2002) i Hagada na Pesach Stowarzyszenia 614. Przykazania (2007).