Obiekty

Fotografia w sepii, przedstawiająca Hilela (Hilarego) Chimowicza w mundurze Wojska Polskiego na karym (?) koniu, ustawionym bokiem do aparatu. Lewa tylna noga konia jest uniesiona. Hilary patrzy w obiektyw, ubrany w mundur ułana, ze zwisającą szablą. W tle są niskie jasne zabudowania z małymi oknami: stajnie, tuż za koniem proste, niskie ogrodzenie. Brak lewego dolnego rogu fotografii. Awers ma białe obramowanie, prawy margines jest szerszy, krawędzie są proste.

Jak wynika z relacji darczyńcy, syna Chimowicza, Andrzeja Bolesława, Hilel Hilary Chimowicz (1902–1975) pochodził z rodziny kupców i przemysłowców (konfekcyjnych), był synem Jechiela Hirsza i Bili z d. Izraelowicz. Według zachowanych u darczyńcy dokumentów kształcił się w dziedzinie inżynierii maszyn w Belgii, poszczególne etapy studiów kończył w 1929 i 1931 r. – być może zatem zdjęcie, z dedykacją z 1930 r., pochodzi z okresu dużo wcześniejszego. Przed wojną był żonaty z Felicją z d. Taflowicz i miał dziecko – syna Jechiela Hirsza. Oboje zginęli w Zagładzie razem z Belą Chimowicz – w obozie śmierci, do którego zostali wysłani z Częstochowy (przy czym początkowo jako łodzianie przebywali w Litzmannstadt). W Zagładzie zginęło również troje rodzeństwa Hilela Chimowicza: siostra Karola z dziećmi (mąż, Francuz, przebywał w momencie wybuchu wojny we Francji, ponieważ przed wojną zakładał tam przedsiębiorstwo włókiennicze), brat Abram Szmuel z żoną Belą z d. Kielonowską i 11-letnim synem Jechielem Hirszem, brat Icchak Majer, który żył przed wojną w Wielkiej Brytanii, ale gdy wybuchła wojna, przybył do Polski, by zabrać do siebie z Łodzi rodzinę – ślad po nim zaginął.

Hilel Chimowicz dostał się do Armii Andersa, skąd wg relacji darczyńcy jako emisariusz został wysłany do Polski. Pojmany, trafił do Treblinki, z której uciekł. W lasach skontaktował się z partyzantami, z którymi sabotowali pociągi, także pomagali w ukrywaniu dzieci żydowskich w klasztorach i u rodzin chrześcijańskich. Pojmany, osadzony w Buchenwaldzie, przetrwał – wrócił po wojnie do Łodzi. Związał się i ożenił w 1946 r. z siostrą swojej żony Felicji, Rutą Rudlą z d. Taflowicz (1907–1979, również wdową po zamordowanym w Zagładzie, bezdzietną), syn Andrzej Bolesław urodził się im w 1948 r. Hilel Chimowicz był inżynierem urządzeń sanitarnych. W 1957 r. wyemigrowali do Izraela. Okazało się, że mieszkała tam, o czym nie wiedzieli, siostra Felicji i Ruty Rudli – Bela, która przybyła tam w 1951 r. z Niemiec (dokąd została zesłana z Litzmannstadt w trakcie wojny), a także brat Hilela – Mojżesz Mieczysław Chimowicz (zob. drugie zdjęcie w kolekcji).

oprac. Przemysław Kaniecki