Obiekty

Legitymacyjne zdjęcie Henryka Cendera wykonane zostało w jednym z łódzkich zakładów fotograficznych, już po zakończeniu II wojny światowej. Ukazuje piętnasto- lub szesnastoletniego młodzieńca o delikatnych rysach. Wyraz twarzy ma smutny, niezwykle subtelny i jakby nieobecny. Niewątpliwie okupacyjne doświadczenia odcisnęły na nim bardzo silne piętno. Ciemne, gęste włosy ma zaczesane na prawą stronę. Gęste brwi stanowią oprawę dla strapionych, a jednak pogodzonych z losem oczu. Na portrecie znajduje się autograf: „HCender”. Na odwrocie umieszczono dedykację dla Pauli Fedrich: „Na pamiątkę od Heńka 5 II 46”.

Henryk (Heniu, Henerle, Hejnisz) Cender urodził się 6 listopada 1929 r. w Zduńskiej Woli. Rodzice przywieźli go do Bojanowa dokładnie miesiąc po narodzinach. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Poznaniu i w Kaliszu. Lata okupacji spędził w getcie w Łodzi i w obozach koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Gross-Rosen. Po powrocie do Łodzi rozpoczął naukę w Szkole Żydowskiej im. Icchaka Lejba Pereca. Szykanowany przez jedną z nauczycielek za „burżuazyjne pochodzenie”, próbował zmienić szkołę, nie informując o tym rodziców. Po interwencji dyrektora i ostrej wymianie zdań z ojcem, wyszedł z mieszkania. Krótko potem sąsiadka poinformowała rodziców, że Henryk popełnił samobójstwo (APL, Akta m. Bojanowo, sygn. 106, s. 113–114; list Pauli Fedrich do D. Czwojdraka, Lüneburg, maj 1997). Jego grób na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi nie zachował się.