Fotografia portretowa przedstawiająca Żyda

Fotografia pochodzi z albumu „Types et Costumes de la Pologne”, którego twórcą był profesor antropologii, lekarz i etnograf Izydor Kopernicki (1825–1891). Nieznany jest dokładny czas powstania albumu, ale na podstawie zamieszczonego na okładce tytułu doktorskiego jego autora oraz datowania najmłodszych zdjęć w nim zawartych można z dużym prawdopodobieństwem określić czas jego utworzenia na lata 1880–1883. Należy przy tym pamiętać, że zgromadzone w albumie fotografie są znacznie wcześniejsze, najstarsze bowiem pochodzą z lat 60. XIX w. Przypuszczalnie to wtedy Kopernicki powziął zamiar zbierania fotograficznych wizerunków „typów ludowych”.

Album „Types et Costumes de la Pologne” wraz z całą spuścizną naukową został przez Kopernickiego przeznaczony Uniwersytetowi Jagiellońskiemu, ostatecznie jednak zasilił zbiory Akademii Umiejętności w Krakowie. Stamtąd po przeszło dwudziestu latach został przekazany do nowo powstałego Muzeum Etnograficznego (1911), najprawdopodobniej za sprawą jego założyciela, Seweryna Udzieli (1857–1937), członka Akademii.

Przeważającą część zdjęć zgromadzonych i zestawionych przez Izydora Kopernickiego w albumie można określić mianem szeroko rozumianej fotografii etnograficznej. Postacie poddane zostały starannemu upozowaniu, a zdjęcia zakomponowane intencjonalnie tak, by sprawiać na odbiorcy wrażenie obiektywnej rejestracji rzeczywistości, uchwycenia obrazu „prawdziwego”. Nadrzędny cel autora stanowiło uwiecznienie typów antropologicznych (często z charakterystycznymi atrybutami), dlatego konieczna była do pewnego stopnia uniwersalizacja przedstawień, a nawet ich uteatralnienie.

Album ma wymiary: wysokość 31,8 cm, długość 48 cm i oprawiony jest w barwioną na brązowo skórę, na której wytłoczono złocone litery tytułu: „Dr. I. KOPERNICKI/ Types et Costumes de la Pologne”. Zawiera trzydzieści dwie karty z 504 fotografiami, zamykane na dwie metalowe klamry. W ręcznie numerowanych okienkach, w układzie po osiem na każdej z sześćdziesięciu trzech stron, umieszczono zdjęcia w popularnym od połowy lat 50. XIX w. formacie carte de visite (cienka odbitka albuminowa, zazwyczaj o wymiarach 6 x 10 cm przyklejona do kartonika). Postacie Żydów, którym poświęcona została jedna piąta całego albumu (104 fotografie), zostały rozmieszczone według kryterium geograficznego i opatrzone podpisami w języku francuskim: Juifs de Cracovie, de Léopol, divers endroits de Galicie, de Vilno, Varsovie, Berdyczew, Bohusław Gouv[ernora]t de Kiew, Kamieniec.

Autorem prezentowanego zdjęcia jest, jak wskazuje firmowa winietka, Ignacy (Izaak) Krieger (1817 lub 1820–1889) – fotograf pochodzenia żydowskiego urodzony w okolicach Wadowic. W 1860 r. założył w Krakowie przy ul. Grodzkiej 88 zakład fotograficzny, który cztery lata później przeniósł do narożnej kamienicy przy Rynku Głównym 37 (róg ul. św. Jana). Oprócz portretów i „krajowidoków” dokumentował Krieger krakowską architekturę i zabytki, a także reprodukcje dzieł sztuki czy muzealia. Do zdejmowania „typów ludowych” miał go podobno namówić sam Kopernicki.

Zdjęcie stanowi półpostaciowy portret Żyda z Krakowa w ujęciu en face. Mężczyzna nosi z pejsy i brodę; ma na sobie tradycyjny dwurzędowy płaszcz (chałat). Ręcznie podkolorowana fotografia nie posiada cech etnograficznej stylizacji i najprawdopodobniej jest portretem jednego z klientów zakładu.

czytaj więcej
Informacje o obiekcie
Autorstwo
Krieger, Ignacy (1817 lub 1820-1889)
Rodzaj obiektu
fotografia
Czas powstania/datowania
1870-1875
Miejsce powstania
Kraków (województwo małopolskie)
Technika
fotografia czarno-biała
Materiał/tworzywo
papier fotograficzny
Wymiary
wysokość: 10.6 cm, szerokość: 6.4 cm,
Słowa kluczowe
Prawa autorskie
obiekt nie jest objęty ochroną prawa autorskiego
Właściciel
Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
Numer identyfikacyjny
III/57357/F/404 MEK