Fotografia portretowa przedstawiająca żydowską parę

Fotografia pochodzi z albumu „Types et Costumes de la Pologne”, którego twórcą był profesor antropologii, lekarz i etnograf Izydor Kopernicki (1825–1891). Nieznany jest dokładny czas powstania albumu, ale na podstawie zamieszczonego na okładce tytułu doktorskiego jego autora oraz datowania najmłodszych zdjęć w nim zawartych można z dużym prawdopodobieństwem określić czas jego utworzenia na lata 1880–1883. Należy przy tym pamiętać, że zgromadzone w albumie fotografie są znacznie wcześniejsze, najstarsze bowiem pochodzą z lat 60. XIX w. Przypuszczalnie to wtedy Kopernicki powziął zamiar zbierania fotograficznych wizerunków „typów ludowych”.

Album „Types et Costumes de la Pologne” wraz z całą spuścizną naukową został przez Kopernickiego przeznaczony Uniwersytetowi Jagiellońskiemu, ostatecznie jednak zasilił zbiory Akademii Umiejętności w Krakowie. Stamtąd po przeszło dwudziestu latach został przekazany do nowo powstałego Muzeum Etnograficznego (1911), najprawdopodobniej za sprawą jego założyciela, Seweryna Udzieli (1857–1937), członka Akademii.

Przeważającą część zdjęć zgromadzonych i zestawionych przez Izydora Kopernickiego w albumie można określić mianem szeroko rozumianej fotografii etnograficznej. Postacie poddane zostały starannemu upozowaniu, a zdjęcia zakomponowane intencjonalnie tak, by sprawiać na odbiorcy wrażenie obiektywnej rejestracji rzeczywistości, uchwycenia obrazu „prawdziwego”. Nadrzędny cel autora stanowiło uwiecznienie typów antropologicznych (często z charakterystycznymi atrybutami), dlatego konieczna była do pewnego stopnia uniwersalizacja przedstawień, a nawet ich uteatralnienie.

Album ma wymiary: wysokość 31,8 cm, długość 48 cm i oprawiony jest w barwioną na brązowo skórę, na której wytłoczono złocone litery tytułu: „Dr. I. KOPERNICKI/ Types et Costumes de la Pologne”. Zawiera trzydzieści dwie karty z 504 fotografiami, zamykane na dwie metalowe klamry. W ręcznie numerowanych okienkach, w układzie po osiem na każdej z sześćdziesięciu trzech stron, umieszczono zdjęcia w popularnym od połowy lat 50. XIX w. formacie carte de visite (cienka odbitka albuminowa, zazwyczaj o wymiarach 6 x 10 cm przyklejona do kartonika). Postacie Żydów, którym poświęcona została jedna piąta całego albumu (104 fotografie), zostały rozmieszczone według kryterium geograficznego i opatrzone podpisami w języku francuskim: Juifs de Cracovie, de Léopol, divers endroits de Galicie, de Vilno, Varsovie, Berdyczew, Bohusław Gouv[ernora]t de Kiew, Kamieniec.

Autorem prezentowanego zdjęcia jest, jak wskazuje firmowa winietka, Szymon Balicer (ok. 1824–1885) – krakowski fotograf pochodzenia żydowskiego. Swój pierwszy zakład otworzył prawdopodobnie w 1849 r. przy ul. Grodzkiej, skąd w 1883 r. przeniósł się na ul. Kolejową 16 (dzisiejsza ul. Westerplatte). Trudno rozstrzygnąć, czy Balicer utrzymywał osobiste kontakty z Kopernickim, pozostaje jednak faktem, że to z jego atelier pochodzi największa liczba „typów” żydowskich zamieszczonych w albumie (36 sztuk). W przeciwieństwie do fotografii Ignacego Kriegera zdjęcia wykonane w zakładzie Balicera nie posiadają cech etnograficznej stylizacji i najprawdopodobniej są portretami jego klientów.

Zdjęcie stanowi całopostaciowy portret młodej kobiety, ujętej z prawego półprofilu, i towarzyszącego jej mężczyzny, ujętego en face. Stojąca z lewej strony kadru kobieta ma na sobie ciemną suknię z falbanami i aksamitny kaftanik. Mężczyzna, o którego się wspiera, ubrany jest w długi, ciemny rozpięty płaszcz, pod którym widoczna jest biała koszula, kamizelka z dewizką i jasne spodnie, a na głowie ma wysoką jarmułkę. Zdjęcie wykonano na gładkim tle i wzorzystym dywanie.

czytaj więcej
Informacje o obiekcie
Autorstwo
Balicer, Szymon (około 1824-1885)
Rodzaj obiektu
fotografia
Czas powstania/datowania
1872
Miejsce powstania
Kraków (województwo małopolskie)
Technika
fotografia czarno-biała
Materiał/tworzywo
papier fotograficzny
Wymiary
wysokość: 10.5 cm, szerokość: 6.4 cm,
Słowa kluczowe
Prawa autorskie
obiekt nie jest objęty ochroną prawa autorskiego
Właściciel
Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
Numer identyfikacyjny
III/57357/F/409 MEK