Obiekty

Męski ubiór polskich Żydów reprezentują w zbiorach Muzeum m.in. odświętne nakrycia głowy. Zwyczaj nakrywania głowy ma swoje źródła w średniowiecznych nakazach noszenia specjalnych nakryć głowy, odróżniających Żydów od innych członków społeczności. Jarmułka stała się zatem nieodzownym atrybutem religijnych mężczyzn, a z czasem jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli judaizmu. W odróżnieniu od noszonych na co dzień skromnych i praktycznych jarmułek, czapek czy kaszkietów, w dni świąteczne pobożni Żydzi uczestniczyli w nabożeństwach w szczególnie zdobionych i bogato haftowanych jarmułkach, zwanych ówcześnie także czapkami.

Taka odświętna jarmułka składała się zazwyczaj z sześciu zszytych ze sobą pól trójkątnych w postaci zwężanych ku górze klinów. Tworzyły one rodzaj półokrągłej, często graniastej czapeczki.

Prezentowana jarmułka dziecięca trafiła do zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie za sprawą księdza kanonika Edmunda Majkowskiego (1892-1951) z Kopanicy (pow. wolsztyński), jeszcze przed II wojną światową. Razem z nią ks. Majkowski przekazał w depozyt również dwie załóżki (4229/MEK, 4230/MEK), kołnierz do kitla (4232/MEK) oraz jarmułkę (4233/MEK), pochodzące z Grodziska Wielkopolskiego.

Jarmułka o nr. inw. 4234/MEK uznawana jest za dziecięcą, z uwagi na stosunkowo niewielki obwód (35 cm). Składa się z nieregularnych kształtów klinów zdobionej motywami roślinnymi tkaniny brokatowej. Przy dolnym brzegu, od strony zewnętrznej, doszyto pas wykonany z jedwabiu w kolorze amarantowym (występujący, wspólnie z jedwabiem w kolorze kremowym, również na podszewce), który stanowi tło dla złotej koronki. W górnej partii, nieco asymetrycznie, przyszyto węższy pasek srebrno-złotej koronki szychowej, który okala czapeczkę tylko z jednej strony. Taka budowa może wskazywać na półprofesjonalną produkcję i jest prawdopodobne, że została uszyta z fragmentów większej jarmułki, przeznaczonej dla osoby dorosłej.