Obiekty

Kolorowana pocztówka przedstawiająca synagogę w rzeszowskiej dzielnicy Nowe Miasto. Została wykonana na podstawie fotografii autorstwa Edwarda Janusza – jednego z najbardziej znanych i cenionych rzeszowskich fotografów przełomu XIX i XX wieku. Na pocztówce, oprócz południowej fasady budynku synagogi, widoczne są także fragment placu oraz sąsiadujące z synagogą kamienice. Na rewersie karty pocztowej u góry znajduje się napis: „Pocztówka”, a z lewej strony, wzdłuż krótszego boku drobnym drukiem: „L. Bieńkowski, Rzeszów, 1912”.

Przedstawiona na pocztówce synagoga była przez rzeszowskich Żydów nazywana Nowomiejską lub Nową Szkołą. Została wzniesiona w latach 1705–1712 według projektu włoskiego architekta Jana Chrzciciela Belottiego, który był uznawany za nadwornego architekta rodziny Lubomirskich, właścicieli Rzeszowa. Budowę synagogi sfinansowała w całości gmina żydowska, która na to przedsięwzięcie pożyczyła pieniądze m.in. od dwóch rzeszowskich zakonów – bernardynów i pijarów. Pierwotny wygląd synagogi Nowomiejskiej jest znany dzięki Karolowi Henrykowi Wiedemannowi, który w 1762 r. namalował perspektywiczny plan ówczesnego Rzeszowa. Na Planie Wiedemanna, oprócz synagogi Nowomiejskiej, znalazły się także synagoga Staromiejska oraz cmentarz żydowski. Na przestrzeni wieków na skutek działań wojennych i pożarów synagoga była wielokrotnie niszczona i odbudowywana. Jej najbardziej znacząca przebudowa miała miejsce po pożarze, który zniszczył miasto w 1842 roku – uległa wówczas zmianie nie tylko bryła budynku, ale także dach – z brogowego przekształcono go w dwuspadowy, usytuowany na osi wschód-zachód.

Podczas II wojny światowej Niemcy zniszczyli całe wyposażenie synagogi. W zdewastowanym budynku najpierw urządzili stajnie, następnie magazyn wojskowy, a w 1944 r., tuż przed opuszczeniem miasta, podpalili go. W 1963 r. dawna synagoga została odbudowana według projektu architekta Wacława Schwarza. W 1965 r. w budynku utworzono Biuro Wystaw Artystycznych.