Karta pracy (niem. Arbeitskarte) należąca do Krystyny Frendzel, będąca dokumentem tożsamości dla cywilnych robotników przymusowych. Krystyna Frendzel została wywieziona w czasie II wojny światowej do III Rzeszy na roboty przymusowe. Była zatrudniona jako pracownica pomocnicza w berlińskich zakładach komunikacji Berliner Verkehrs-Betriebe (BVG), o czym świadczy ta karta pracy.
Nazwa dokumentu jest dwuczłonowa: Arbeitskarte – Befreiungsschein, co oznacza: karta pracy – zaświadczenie o zwolnieniu. Drugi człon został delikatnie przekreślony ołówkiem. Dokument został wystawiony przez niemiecki urząd pracy (niem. Arbeitsamt) w Berlinie 13.10.1944 r. w języku niemieckim. Ma formę karty zapisanej dwustronnie. Na pierwszej stronie znajdują się dane Krystyny Frendzel, wypisane na maszynie, m.in.: nazwisko i imiona: Frendzel Krystyna Gabryela; numer: D148; data i miejsce urodzenia: 2.02.1916 w Petersburgu; przynależność państwowa: bez przynależności państwowej; narodowość: Polka; kraj pochodzenia: Generalne Gubernatorstwo; miejscowość rodzinna: Warszawa; zatrudniona jako: pracownica pomocnicza; numer książki pracy: A 40/448063; miejsce pracy: BVG Berlin (Berliner Verkehrs-Betriebe); numer zezwolenia na transport (Trpt-Nr): 6972/40II5a. W lewym dolnym rogu karty widnieje pieczątka urzędowa z orłem i swastyką. Obok niej został złożony przez urzędnika odręczny podpis (nieczytelny).
Na drugiej stronie karty, przy górnej krawędzi, widnieje nazwa dokumentu: „Arbeitskarte für polnische Arbeitskräfte | aus Gen. Gonvernement” (pol. Karta pracy dla polskich pracowników | z Generalnego Gubernatorstwa), częściowo odbita za pomocą pieczątki. Po lewej stronie karty znajdują się odciski palców Krystyny Frendzel – lewego i prawego palca wskazującego. Na środku dokumentu widnieje własnoręczny podpis Krystyny Frendzel oraz pieczątka z napisem: „Kennzeichenpflichtig” (pol. podlega rejestracji) – odbicie pieczęci w kolorze czerwonym. Z prawej strony karty znajduje się zdjęcie Krystyny Frendzel do dokumentów, przypięte dwiema okrągłymi zszywkami, oraz dwie pieczątki z orłem i swastyką symbolizującymi III Rzeszę, odciśnięte na fotografii w lewym górnym i prawym dolnym rogu. Fotografia jest nieostra. Przedstawia kobietę ubraną w płaszcz z futrzanym kołnierzem. Pod rozpiętym płaszczem najpewniej ma na sobie bluzkę, której górna część jest widoczna na fotografii. Włosy do ramion, zaplecione na czubku głowy, zebrane po bokach. Na zdjęciu został wyeksponowany lewy profil. Przed kobietą widać tabliczkę z numerem: D 148, pod spodem napis: „BLN 10.10.44” – najpewniej jest to data wykonania zdjęcia. Tło zdjęcia jest jasne, a przy każdej krawędzi znajduje się nierówna czarna obwódka.
Krystyna Frendzel była Żydówką, córką małżeństwa Zdzisława Frendzla i Jadwigi z Fajansów. W czasie okupacji niemieckiej nosiła nazwisko rodowe. Nie ukrywała się i nie miała „aryjskich” dokumentów, więc karta pracy została wystawiona na jej prawdziwe nazwisko. Niemieccy urzędnicy uznali ją za Polkę, co odnotowali w tym dokumencie.
oprac. Monika Harchut
