Pozycja kobiet w judaizmie zawsze była bardzo wysoka, chociaż nie wynikała ani z pełnionych funkcji, ani stanowisk, do których nie miały one dostępu. Rola opiekunek domów wychowujących przyszłe pokolenia stawiała je w rzędzie pierwszych nauczycielek religii i obyczajów. Kobiety były przede wszystkim strażniczkami tradycyjnych wartości, domowego miru oraz biblijnych przykazań (https://kobieta.interia.pl/gwiazdy/news-status-kobiety-w-judaizmie,nId,409646, dostęp: 16.03.2021). Bywały jednak w historii prorokinie, wielkie królowe, charyzmatyczne przywódczynie i wybawicielki narodu. Wiele wybitnych kobiecych postaci zapisało się na kartach Biblii hebrajskiej. Należy także pamiętać, że pochodzenie w judaizmie dziedziczy się po matce, a nie po ojcu, chociaż mężczyźni co rano odmawiają błogosławieństwo dziękczynne za to, że Bóg nie uczynił ich kobietami (A. Unterman, Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, Warszawa 1994, s. 146–147).
Jednym z ograniczeń, którym kobiety podlegały – we współczesnych nurtach judaizmu przysługuje im w publicznym życiu religijnym większa równość – było przebywanie w synagodze w specjalnie wydzielonym miejscu. Babiniec znajdował się przeważnie z tyłu sali modlitw lub na galerii. Miejsca w synagogach, podobnie jak w świątyniach chrześcijańskich, były w przeszłości wykupywane.
W zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie zachowała się karta roczna, potwierdzająca wykupienie w tamtejszej synagodze miejsca dla żony Mosesa Sachsa. Karta ma numer „167” i ważna była od 1 września 1909 do 1 września 1910 r. Za prawo do korzystania z fotela zapłacono 10 marek, a wpłatę pokwitował gminny poborca podatków Samuel Ansorge. Na rewersie umieszczono regulamin użytkowania miejsca. Blankiet wydrukowano i wypełniono w języku niemieckim, na cienkim papierze w kolorze oliwkowym.
Marianna Sachs z domu Biow urodziła się 6 lipca 1832 r. w Lesznie. Była córką miejscowego kupca Jakuba i Karoliny z domu Hannach. Zmarła 27 kwietnia 1923 r. w swoim mieszkaniu przy ówczesnej ulicy Kościańskiej 32, w wieku 90 lat.
Dokument w latach 80. lub 90. XX w. przekazał do leszczyńskiego muzeum Zdzisław Sosnowski z Lasocic koło Leszna. Karta figurowała w inwentarzu pomocniczym. W 2019 r. została przepisana do głównego inwentarza zbiorów historycznych. W 2020 r. dokument poddano konserwacji.
Dariusz Czwojdrak
