Obiekty

Drzeworyt autorstwa Samuela Cyglera przedstawia scenę rodzajową w pejzażu miejskim. W centrum kompozycji widoczna karuzela tzw. podłogowa z figurami koni, nakryta daszkiem namiotowym. Wokół karuzeli stoją uproszczone postaci dorosłych i dzieci. Na drugim planie znajdują się zabudowania miejskie, po lewej stronie widać wóz na kołach. Artysta świadomie prymityzował, ekspresyjnie zniekształcając sylwety domów, wozu czy karuzeli, a postaci ludzkie zaznaczał syntetyczną czarną formą. W drzeworycie przeważają partie w kolorze czarnym. Delikatna deformacja architektury i układy prostopadłych i ukośnych linii – wprowadzające do kompozycji rytm – zbliżają artystę do twórczości najbardziej znanej międzywojennej grupy grafików Ryt.

W zbiorach muzeum Zagłębia znajdują się fotografie z odpustu odbywającego się w latach 30. XX w. na Górze Zamkowej, na którym jedną z atrakcji dla dzieci była taka sama karuzela, jak przedstawiona przez Cyglera – można więc z dużym prawdopodobieństwem założyć, że artysta uwiecznił będziński odpust.

Samuel Cygler (Ziegler, 1898–1945) urodził się w Będzinie, gdzie dorastał i uczęszczał do szkół żydowskich. W wieku 18 lat podjął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, uczył się w pracowni Teodora Axentowicza i Wojciecha Weissa w latach 1916–1924. W 1926 r. wykonał wraz z Mojżeszem Appelbaumem i Chaimem Hanftem polichromię w będzińskiej synagodze. Cygler należał do Zrzeszenia Plastyków Zagłębia Dąbrowskiego „Blok”, Zrzeszenia Żydowskich Artystów Malarzy i Rzeźbiarzy oraz Związku Polskich Artystów Plastyków. Wystawiał swoje prace w Warszawie, Kazimierzu Dolnym, Krakowie, Wilnie, Sosnowcu, Częstochowie, Wiedniu, Jerozolimie, Hajfie i Tel Awiwie. W czasie wojny wraz z żoną Rachelą i córką Tamarą trafili do będzińskiego getta. W 1943 r. Samuel i Rachela zostali wywiezieni do Auschwitz, a ośmioletnią Tamarę uratowała będzinianka Genowefa Pająk. W 1945 r. Samuel Cygler przebywał w obozie Mauthausen, gdzie też malował. Prawdopodobnie popełnił w obozie samobójstwo tuż przed wyzwoleniem w 1945 roku.