Obiekty

Srebrny kieliszek ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Tarnowie jest jednym z pięciu stanowiących komplet (pozostałe z nr inw. MT.IV.1892/1, MT.IV.1892/2, MT.IV.1892/3 i MT.IV.1892/5). Ma kształt walca rozszerzającego się ku górze z wywiniętym brzegiem, u dołu jest lekko wyoblony, na niskim cokoliku. Na płaszczu znajduje się grawerowana jednostronnie dekoracja w postaci owalnego medalionu, zarysowanego podwójną przerywaną linią, ujętego dołem i górą w stylizowane listki. Dno lekko wklęsłe z zaznaczonym od spodu obrzeżem.

Na dnie od spodu widnieją dwie puncowane cechy: 1.polska, państwowa cecha mała krakowskiego urzędu probierczego do znakowania wyrobów srebrnych próby „3” poniżej 10 g lub (od 1932 r.) do znakowania wszystkich wyrobów; 2. cecha imienna złotnika „JS”. Wgniecenie przy brzegu kieliszka oraz punktowe na wyobleniu, świadczą o jego niefortunnym przechowywaniu.

Tego rodzaju kieliszki lub pucharki służą do odprawienia kiduszu (hebr., „uświęcenie”) – ceremonii polegającej na odmówieniu modlitwy nad kielichem wina (lub wódki) w wieczór rozpoczynający szabat i inne święta. Wypowiada ją w obecności całej rodziny pan domu zaraz po powrocie z synagogi, przed wieczornym posiłkiem, i powtarza następnego dnia rano. Modlitwa składa się z dwóch błogosławieństw: jednego nad winem, drugiego nad szabatem lub innym świętem pustynię.

Kieliszek, wraz z innymi srebrami (kieliszkami i kubkami), znaleziono w piwnicy budynku muzealnego przy Rynku 20 (obecnie mieści się tam Muzeum Historii Tarnowa i Regionu) podczas prac remontowych prowadzonych w latach 1971–1975. Zapewne został on ukryty w tym miejscu w czasie II wojny światowej. Jego pierwotne pochodzenie nie jest znane. W 1973 r. przedmiot został przekazany do Muzeum Okręgowego w Tarnowie przez Komendę Miejską i Powiatową Milicji Obywatelskiej w Tarnowie.

Barbara Bułdys