Biblijna Księga Estery (hebr. Megilat Ester) zawiera opis wydarzeń, które w V w. p.n.e. rozegrały się na dworze perskiego króla Aswerusa (hebr. Achaszwerosz). Na pamiątkę dramatycznych przeżyć związanych z planowaną zagładą Żydów i ich cudownym ocaleniem, obchodzone jest święto Purim.
Najważniejszym punktem obchodów jest dwukrotne wysłuchanie Księgi Estery, odczytywanej na głos w synagodze. Obowiązkiem zebranych jest zagłuszanie krzykiem, tupaniem, gwizdami, odgłosem grzechotek i kołatek imienia dworskiego dostojnika Hamana, prześladowcy Żydów (A. Unterman, Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, Warszawa 1994, s. 174).
W święto Purim, nazywane żydowskim karnawałem, urządza się bale przebierańców i maskarady. Na ulicach widać roztańczone korowody, a w domach organizuje się huczne przyjęcia. Młodzież przygotowuje żartobliwe spektakle (jid. purimszpil), nawiązujące do historii królowej Estery, z którymi obchodzi domostwa, otrzymując datki pieniężne lub podarunki (więcej szczegółów zob. w: M. Siemieński, Księga świąt i obyczajów żydowskich, Warszawa 1993, s. 79–80).
Manuskrypt z kolekcji Muzeum Okręgowego w Lesznie ma formę zwoju i składa się z trzech pergaminowych brytów, zszytych grubymi nićmi. Każda z kart jest liniowana. Tekst pisany w języku hebrajskim, czarnym atramentem, rozmieszczono w dziesięciu kolumnach. Imię Hamana i imiona jego synów zapisano w ósmej kolumnie i umieszczono w dwóch rzędach. Nad pierwszym wierszem pierwszej kolumny tekstu znajdują się drobne zdobniki wykonane piórkiem, przypominające pawie pióra układające się w wachlarze. Trzy podobne zdobniki nadpisano nad imionami w ósmej kolumnie.
Księga trafiła do zbiorów w 2018 r. jako dar Józefa Skrzypka z Leszna. Poprzedni właściciel przekazał w ustnej relacji, że zwój otrzymał podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych od jednego ze swoich pracodawców. Trudno ocenić, na ile informacja jest wiarygodna. Księga wygląda na egzemplarz używany w synagodze, nie zwiera żadnych wizerunków, tak często spotykanych w bogato iluminowanych egzemplarzach prywatnych.
Dariusz Czwojdrak
