Kubek kiduszowy, jeden z dwóch stanowiących komplet (drugi z nr inw. MT.IV.1891/2), ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Tarnowie wykonany jest ze srebra. Ma walcowaty kształt zbliżony do odwróconego, ściętego stożka, nieznacznie rozszerzony u góry, na niskim cokoliku, z brzegiem wywiniętym na zewnątrz. Płaszcz pokryty jest grawerowaną dekoracją geometryczno-architektoniczną w postaci regularnej siatki z podwójnej, przerywanej linii. Siatka tworzy osiem poligonalnych pól: cztery wąskie i cztery szersze. Pola wewnątrz ramek wypełniono są naprzemiennie motywami architektonicznymi i roślinnymi. Motywy architektoniczne prawdopodobnie odnoszą się do widoków Jerozolimy lub innych żydowskich miejsc świętych w Ziemi Obiecanej.
Na dnie od spodu widnieją dwa puncowane znaki złotnicze: austriacka cecha podstawowa dla srebra próby „3” probierni krakowskiej oraz imienna cecha złotnika „MJ” – Marcina Jarry (1852–1938), związanego z krakowską fabryką wyrobów srebrnych i platerowanych działającą w latach 1901–1927. Pionowe pęknięcie przy brzegu, krawędź pęknięta w dwóch miejscach, liczne drobne rysy, świadczą o jego niefortunnym przechowywaniu.
Kidusz (hebr., „uświęcenie”) to krótka ceremonia polegająca na odmówieniu modlitwy nad kielichem wina w wieczór rozpoczynający szabat i inne święta. Wypowiada ją w obecności całej rodziny pan domu zaraz po powrocie z synagogi, przed wieczornym posiłkiem, i powtarza następnego dnia rano. Modlitwa składa się z dwóch błogosławieństw: jednego nad winem, drugiego nad szabatem lub innym świętem pustynię. Do odprawienia kiduszu służą specjalnie do tego celu przeznaczone pucharki lub kubki.
Kubek, wraz z innymi srebrami (kieliszkami i kubkami), znaleziono w piwnicy budynku muzealnego przy Rynku 20 (obecnie mieści się tam Muzeum Historii Tarnowa i Regionu) podczas prac remontowych prowadzonych w latach 1971–1975. Zapewne został on ukryty w tym miejscu w czasie II wojny światowej. Jego pierwotne pochodzenie nie jest znane. W 1973 r. przedmiot został przekazany do Muzeum Okręgowego w Tarnowie przez Komendę Miejską i Powiatową Milicji Obywatelskiej w Tarnowie.
Barbara Bułdys
