Obiekty

Chanuka, ośmiodniowe Święto Świateł, upamiętnia zwycięstwo powstańców Judy Machabeusza nad wojskami syryjskimi w 165 r. p.n.e. Po oczyszczeniu Świątyni Jerozolimskiej z pogańskiego kultu i ponownym wyświęceniu ołtarza odnaleziono tylko jedno naczynie z rytualną oliwą służącą do oświetlenia przybytku. Za sprawą cudu oliwy tej wystarczyło, jak głosi tradycja, na osiem dni, czyli do czasu wyprodukowania nowej partii. Podczas Chanuki codziennie zapala się o jedną świecę więcej w ośmioramiennym świeczniku zwanym chanukiją, który umieszcza się w oknach lub przed drzwiami żydowskich domów. Świece zapala najstarszy mężczyzna w rodzinie. W czasie trwania święta nie powinno się pracować ani nawet studiować Tory. Zakazany jest również post (A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 223–225).

Lampka chanukowa z kolekcji Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie wsparta jest na czterech nóżkach, ma podstawę prostokątną z ośmioma wgłębieniami na oliwę. Zaplecek jest ażurowy, na środku znajduje się gwiazda trzymana przez dwa lwy; ścianki boczne ażurowe zwieńczone są wazowymi tulejkami na świece.

Lampki chanukowe zaopatrzone w dodatkowe tulejki do świec pełniły jednocześnie funkcję świeczników szabatowych, zapalanych w szabat przypadający w święto Chanuka. Określane są one jako „typ polski”.

Chanukiję zakupiono do zbiorów jędrzejowskiego muzeum od Piotra Macieja Przypkowskiego.