Obiekty

Chanuka to ośmiodniowe Święto Świateł, upamiętniające zwycięstwo powstańców Judy Machabeusza nad wojskami syryjskimi w 165 r. p.n.e. Po oczyszczeniu Świątyni Jerozolimskiej z pogańskiego kultu i ponownym wyświęceniu ołtarza odnaleziono tylko jedno naczynie z rytualną oliwą służącą do oświetlenia przybytku. Oliwy tej wystarczyło za sprawą cudu, jak głosi tradycja, na osiem dni, do czasu wyprodukowania nowej partii (M. Siemieński, Księga świąt i obyczajów żydowskich, Warszawa 1993, s. 73–74).

Podczas Chanuki codziennie zapala się o jedną świecę więcej w ośmioramiennym świeczniku zwanym chanukiją, który umieszcza się w oknach lub przed drzwiami żydowskich domów. Świece zapala najstarszy mężczyzna w rodzinie. W czasie trwania święta nie powinno się pracować ani nawet studiować Tory. Zakazany jest również post (A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 223–225).

Lampka chanukowa ze zbiorów Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym ma prostokątną podstawę z palniczkami. Boki są ażurowe, wykonane techniką filigranu i wypełnione motywami wici roślinnej oraz rozet. Zaplecek wykonano z mosiężnej blachy z nałożoną dekoracją filigranową o motywach roślinno-kwiatowych. W części centralnej znajduje się wyobrażenie aron ha-kodesz (świętej skrzyni, w której przechowuje się w synagodze zwoje Tory) z ażurowymi drzwiczkami flankowanymi dwiema filigranowymi kolumnami. Na jednej z nich widnieje filigranowy gryf, na drugiej ślad po analogicznym, zaginionym motywie. Nad drzwiczkami znajduje się duża rozeta. W zwieńczeniu – masywna, czterokabłąkowa korona, usztywniona mosiężną blachą. Przy krawędzi zaplecka umieszczony został uchwyt do szamesa (dodatkowe, dziewiąte ramię na świecę), którego brak.