Obiekty

Chanuka to ośmiodniowe Święto Świateł, upamiętniające zwycięstwo powstańców Judy Machabeusza nad wojskami syryjskimi w 165 r. p.n.e. Po oczyszczeniu Świątyni Jerozolimskiej z pogańskiego kultu i ponownym wyświęceniu ołtarza odnaleziono tylko jedno naczynie z rytualną oliwą służącą do oświetlenia przybytku. Oliwy tej wystarczyło za sprawą cudu, jak głosi tradycja, na osiem dni, do czasu wyprodukowania nowej partii (M. Siemieński, Księga świąt i obyczajów żydowskich, Warszawa 1993, s. 73–74).

Podczas Chanuki codziennie zapala się o jedną świecę więcej w ośmioramiennym świeczniku zwanym chanukiją, który umieszcza się w oknach lub przed drzwiami żydowskich domów. Świece zapala najstarszy mężczyzna w rodzinie. W czasie trwania święta nie powinno się pracować ani nawet studiować Tory. Zakazany jest również post (A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 223–225).

Lampka chanukowa ze zbiorów Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym zaopatrzona jest w podstawę prostokątną z ośmioma wazonowymi palniczkami, wspartą na czterech nóżkach utworzonych z liści akantu i owalnych kaboszonów obwiedzionych perełkowaniem. Ma wysoki prostokątny zaplecek obwiedziony przy krawędziach reliefową dekoracją z głęboko repusowanych mięsistych liści akantu. W centralnej części zaplecka znajduje się masywna menora podtrzymywana przez dwa lwy stojące na tylnych łapach. Po bokach zwieńczenia z jednej strony znajduje się dzbanuszek na oliwę, po drugiej – szames (dodatkowe, dziewiąte ramię na świecę).

Przedmiot został wykonany w 1984 r. na specjalne zamówienie Muzeum Sztuki Złotniczej (oddziału Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym) dla uczczenia pamięci społeczności żydowskiej w Kazimierzu i zakupiony od autora, Józefa Fajngolda, w 1987 r.