Chanuka to ośmiodniowe Święto Świateł, upamiętniające zwycięstwo powstańców Judy Machabeusza nad wojskami syryjskimi w 165 r. p.n.e. Po oczyszczeniu Świątyni Jerozolimskiej z pogańskiego kultu i ponownym wyświęceniu ołtarza odnaleziono tylko jedno naczynie z rytualną oliwą służącą do oświetlenia przybytku. Oliwy tej wystarczyło za sprawą cudu, jak głosi tradycja, na osiem dni, do czasu wyprodukowania nowej partii (M. Siemieński, Księga świąt i obyczajów żydowskich, Warszawa 1993, s. 73–74).
Podczas Chanuki codziennie zapala się o jedną świecę więcej w ośmioramiennym świeczniku zwanym chanukiją, który umieszcza się w oknach lub przed drzwiami żydowskich domów. Świece zapala najstarszy mężczyzna w rodzinie. W czasie trwania święta nie powinno się pracować ani nawet studiować Tory. Zakazany jest również post (A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 223–225).
Lampka chanukowa ze zbiorów Muzeum Wsi Lubelskiej składa się z ośmiu baniastych naczynek na oliwę przykręconych do podstawy. Na zaplecku przytwierdzona została tłoczona dekoracja, której centralnym punktem jest wizerunek siedmioramiennego świecznika (menory) z dwoma antytetycznie ustawionymi wyobrażeniami lwów wspartych o palmy. Powyżej umieszczono dekorację w postaci winnej latorośli, a nad menorą (w szczycie) – wizerunek zamkniętej korony. Na lewym skraju zaplecka zawieszony jest na haczyku dzbanuszek na oliwę z ozdobnym uchem. Odpowiednio na prawym skraju widać pusty otwór we wsporniku – to pozostałość po szamesie (tj. dodatkowym, dziewiątym palniku). Wizerunek siedmioramiennego świecznika i lwy powleczone są pozłotką. Korona jest wykonana z surowego mosiądzu, pochodzi zapewne z innego obiektu i została tu przymocowana w miejscu pierwotnej. Reszta elementów jest posrebrzana. Na spodzie podstawy wytłoczone są znaki probiercze: wizerunek dwugłowego orła, obok nieczytelny owalny znak, napis w owalu: „FRAGET/ N/ PLAQUE” oraz „III”, a także „1946”.
Przedmiot został zakupiony do zbiorów Muzeum Wsi Lubelskiej w 1985 r. w „Desa” Dzieła Sztuki i Antyki w Radomiu.
