Obiekty

Chanuka to ośmiodniowe Święto Świateł, upamiętniające zwycięstwo powstańców Judy Machabeusza nad wojskami syryjskimi w 165 r. p.n.e. Po oczyszczeniu Świątyni Jerozolimskiej z pogańskiego kultu i ponownym wyświęceniu ołtarza odnaleziono tylko jedno naczynie z rytualną oliwą służącą do oświetlenia przybytku. Oliwy tej wystarczyło za sprawą cudu, jak głosi tradycja, na osiem dni, do czasu wyprodukowania nowej partii (M. Siemieński, Księga świąt i obyczajów żydowskich, Warszawa 1993, s. 73–74).

Podczas Chanuki codziennie zapala się o jedną świecę więcej w ośmioramiennym świeczniku zwanym chanukiją, który umieszcza się w oknach lub przed drzwiami żydowskich domów. Świece zapala najstarszy mężczyzna w rodzinie. W czasie trwania święta nie powinno się pracować ani nawet studiować Tory. Zakazany jest również post (A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 223–225).

Lampka chanukowa ze zbiorów Muzeum Wsi Lubelskiej ma formę rynienki z ażurowym dekorowanym zapleckiem. Rynienka podzielona jest na osiem części (do każdej z nich wlewało się oliwę). Do niej przymocowany jest ażurowy zdobiony zaplecek. U jego dołu, na łuku, znajduje się napis w języku hebrajskim: „Le-hadlik ner Chanuka” („Żeby zapalić światło Chanuki”). W centrum dekoracji widnieje wizerunek stylizowanego siedmioramiennego świecznika (nawiązującego do Drzewa Życia). Po obu stronach świecznika umieszczone są antytetycznie dwa lwy zwrócone w jego kierunku. Powyżej znajduje się otwarta korona z wypiętrzonym elementem środkowym zakończonym tuleją na świeczkę do zapalania palników (tzw. szames).

Przedmiot został zakupiony do Muzeum Wsi Lubelskiej w 1985 r. w „Desa” Dzieła Sztuki i Antyki w Przemyślu.