Obiekty

Mosiężna lampa chanukowa pochodząca z przełomu XIX i XX w., wsparta na czterech nóżkach. Jest wyposażona w ośmiopalnikową rynienkę – zagłębienie na oliwę. W górnej części wieńczy ją korona, z niezachowaną do czasów współczesnych środkową pałką. Pierwotnie było to miejsce na dodatkowy palnik – szames (jid., z hebr. szamasz – posługacz) – służący do zapalania poszczególnych części rynienki. W ażurowym zaplecku lampy umieszczono dwa lwy stojące na tylnych łapach w układzie antytetycznym. Przednimi łapami zwierzęta podtrzymują bukiet stylizowany na menorę. Pod ich tylnymi łapami widnieje inskrypcja w języku hebrajskim: „Le-hadlik ner chanuka” (Zapalać światło chanuki).

Lampa chanukowa (hebr. chanukij(j)a; jid. chanike-łomp, chanike-lajchter) to świecznik związany z Chanuką, trwającym osiem dni świętem – od 25 dnia miesiąca kislew (ok. połowy grudnia). Łączy się ono z obchodami rocznicy zwycięstwa żydowskiego powstania narodowowyzwoleńczego Judy Machabeusza nad Seleucydami (powstanie Machabeuszy) w roku 164 p.n.e. i, co za tym idzie, z rytualnym oczyszczeniem znieważonej Świątyni Jerozolimskiej oraz jej ponownym poświęceniem. Wykonano wówczas nowe sprzęty, a odnaleziona niewielka ilość niezbezczeszczonej oliwy została użyta do zapalenia ognia w świątyni – wystarczyło jej do momentu dostarczenia nowej partii. W czasie trwania Chanuki świecznik zapalano od lewej strony, codziennie po zachodzie słońca dodając jedno światło więcej. Lampa chanukowa stawiana była zazwyczaj w oknie, aby świecić na świat, ale nie oświetlać pomieszczenia – jej światło nie może służyć do celów praktycznych.

Eksponat pochodzi z pracowni kaliskiego artysty grafika Tadeusza Kulisiewicza, profesora warszawskiej ASP. W 2021 r. został poddany konserwacji.