Chanuka to ośmiodniowe Święto Świateł, upamiętniające zwycięstwo powstańców Judy Machabeusza nad wojskami syryjskimi w 165 r. p.n.e. Po oczyszczeniu Świątyni Jerozolimskiej z pogańskiego kultu i ponownym wyświęceniu ołtarza odnaleziono tylko jedno naczynie z rytualną oliwą służącą do oświetlenia przybytku. Oliwy tej wystarczyło za sprawą cudu, jak głosi tradycja, na osiem dni, do czasu wyprodukowania nowej partii (M. Siemieński, Księga świąt i obyczajów żydowskich, Warszawa 1993, s. 73–74).
Podczas Chanuki codziennie zapala się o jedną świecę więcej w ośmioramiennym świeczniku zwanym chanukiją, który umieszcza się w oknach lub przed drzwiami żydowskich domów. Świece zapala najstarszy mężczyzna w rodzinie. W czasie trwania święta nie powinno się pracować ani nawet studiować Tory. Zakazany jest również post (A. Unterman, Żydzi. Wiara i życie, Łódź 1989, s. 223–225).
Lampa chanukowa ze zbiorów OEM „Świętokrzyski Sztetl” ma osiem gwiaździście rozmieszczonych, wydłużonych miseczek przymocowanych do trzonu przypominającego toczoną tralkę. Do spodniej powierzchni ośmioramiennej gwiazdy, ozdobionej w centrum motywem roślinnym, podwieszono na haczyk okrągłą miseczkę. Trzon haczyka perełkowy przedzielony pośrodku talerzykiem.
Na płaszczu miseczki widoczny jest ornament roślinny. Krawędź górna wywinięta. Trzon lampki rozszerzający się ku górze, utworzony jest przez cztery nodusy o kształcie spłaszczonej kuli i miseczkę z wywiniętą krawędzią. Płaszcz miseczki gładki, w środkowej strefie widoczne cztery okrągłe otwory umieszczone symetrycznie. Trzon zawieszono na podkowiastym ruchomym zawiesiu, ozdobionym z boku haczykami. Podwieszona miseczka ma zdeformowaną, wyszczerbioną krawędź górną.
