List Mojżesza Frostiga do żony Róży Frostig z domu Messer z I połowy XX w. – rękopis, napisany na dwóch kartach papieru do kaligrafii, po polsku. Jest to bifolium, które zostało zapisane na czterech kartach papieru. Autor nie zapisał miejsca ani daty powstania listu.
Pełna treść listu:
„Najukochańsza moja Rozio!
Dziwne[,] jak Twoje jedno słowo, jeden uśmiech Twój może mi wrócić moją ochotę do pracy, może mi dać tak przezemnie wyczekiwaną pogodę. Oto dziś byłem, jak zwykle, znów bardzo smutny i pełen tych niemądrych pesymistycznych myśli; w chwili[,] której się ze mną przywitałaś znikły one i oto mogę spokojniej jak zwykle zacząć pracować nad mym odczytem. A za to, że Ty jedyna, o moja umiłowana Pani, jeszcze mi pogodę dać możesz[,] dziękuję Ci z głębi serca mego i ręce Twe całuję. Chciałaś[,] bym Ci coś ładnego napisał… Będę Ci pisał moje myśli nad życiem; uwagi prawdziwe… Życie nie jest największem z dóbr[,] a nawet żadnem (?) dobrem, bo nie daje bezwzględnego zadowolenia[,] lecz ponieważ nie jesteśmy pewni, czy gdzie indziej istnieje jakieś życie wogólności[,] a wszczególności, czy ono jest lepsze od tego doczesnego[,] [2s.] a śmierci się wszyscy boimy, przeto powinniśmy żyć. Życie nasze powinno bezsprzecznie być używanie. Lecz wszystkie t.z. »przyjemności« szczęścia nie dają[,] a pozostawiają tylko gorzki niesmak. Przynajmniej mnie. Cóż więc zostaje dla mnie? Praca! przede wszystkiem nad sobą. Chcę poznać to[,] co się przynajmniej da poznać; dalej dla narodu, bo czuję jej konieczna potrzebę. Ta ostatnia nie ma być ciągłą, bo inaczej zapomnę o sobie[,] a kto siebie nie ma na oku[,] ten największą szkodę owemu narodowi wyrządza. Chcę to trochę wiedzy udzielić innym[,] a właściwie pobudzić ich do dążenia do niej. Lecz, że nie zawsze mogę być na tyle silny, by wciąż pracować, że moje »ja« wymaga pewnej dozy rozkoszy leżącej [pode?] mną, że ono chce, [uwadze] kogoś, ktoby we mnie wierzył i ktoby mi ochoty do pracy dodawał, przeto Cię kocham. [3s.] Wszystkim innym ludziom mogę udzielać się tylko pośrednio; Tobie jednej bezpośrednio, bo Cię uważam za cząstkę mnie samego. Czego u innych znieść nie mogę, to w Tobie kocham. Chcę[,] byś widziała to[,] co widzę ja[,] a nawet więcej. Dam Ci z tego, co dać Ci będę mógł, najwięcej w jakiejkolwiek formie. Życie moje i Twoje będzie dążeniem do przynajmniej względnego spokoju, któryby nam umożliwiał pracę. Co tej pracy będzie wynikiem[,] nie wiem i tylko mało mi na tem zależy. Praca dla pracy, bo nic lepszego na świecie dla nas zdaje się nie ma (ludzie naszego pokroju). A ponieważ Cię nadewszystko kocham[,] przeto będę się stawał jak najprędzej wyrwać Cię z stosunków, wśród których żyjesz[,] a w których tak Ci źle, tak bardzo źle. Jak mię to boli często, żeś Ty smutna, że tak bardzo cierpieć musisz. Lecz to przejdzie, wierz mi, że przejdzie, bo my, młodzi[,] a wolni wia- [4s.] rą w spełnienie się naszych życzeń do tego dążyć będziemy. A gdy los inaczej zrządził – lecz to być nie może. Póki aby będziemy młodzi i nie [podli] [,] innymi nie będziemy i nikt nas do zmienienia się nie potrafi zmusić. Dlatego bądź spokojna i wierząca. Starajmy się jedno drugiemu dać pogodę a przedewszystkiem bądźmy dla siebie dobrzy i szczerzy. Cokolwiek się wtedy stanie, stanie się dobrze i pięknie. Przejdziemy przez życie nie bogaci i znudzeni używaniem[,] ale zadowoleni, żeśmy żyli możliwie najpiękniej i ze nie daliśmy się wepchnąć w błoto. Uwierzmy, że kto tylko chce może pięknie żyć. A jeśli się okaże, że pięknego życia nie ma, wówczas będziemy przeświadczeni o tem, żeśmy do piękna dążyli i nic sobie do wyrzucenia nie będziemy mieli. Resztę powiem Ci jutro. Ręce Twoje całuję Twój student”. | Transkrypcja listu i oprac. Monika Harchut
