Ludzie żyjący w różnych epokach nie mają oczywiście możliwości spotkania się w czasie rzeczywistym. Niekiedy jednak ich losy splatają się dzięki nieoczekiwanym zbiegom okoliczności, stwarzając szansę na duchowy kontakt wielkich umysłów. Zdarzają się też swego rodzaju przygody poznawania cudzych dokonań i przywracania pamięci o nich potomnym. Przykładem może być relacja, jaka zrodziła się w związku z kwerendą, prowadzoną w miejskim archiwum w Lesznie. Jej uczestnikami stało się dwóch wybitnych leszczynian: Haym Salomon (1740–1785) – jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych Ameryki – i Leo Baeck (1873–1956) – rabin, filozof, wykładowca i jeden z liderów liberalnego judaizmu.
Przechowywany w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie list rabina Leo Baecka stanowi kontynuację jego wcześniejszej, niezachowanej korespondencji skierowanej do magistratu miasta Leszna. Jest odpisem oryginalnego dokumentu, w którym autor zawarł informacje dotyczące życia i działalności Hayma Salomona. Baeck zasugerował poszukiwanie bardziej szczegółowych danych w przytoczonych przez siebie opracowaniach. Podkreślił także gotowość udzielenia pomocy i służenia własną osobą, jeśli tylko burmistrz Leszna wyrazi taką potrzebę. Na zakończenie wspomniał o zamiarze odwiedzenia rodzinnego miasta w nieodległej przyszłości. Celem wizyty miało być prowadzenie dalszych poszukiwań i zdobycie nowych informacji o rodzinie Hayma Salomona na miejscowym żydowskim cmentarzu.
Dokument sporządzony został w języku niemieckim, na gładkim, przebitkowym papierze w kształcie stojącego prostokąta. Tekst jest dwustronny, pisany maszynowo, opatrzony datą: „Berlin, 13 maj 1931” i podpisem autora: „dr Baeck, rabin”. Odpis stanowił załącznik do pisma, jakie wiceburmistrz Leszna, Tomasz Sobkowiak, skierował w lutym 1939 r. do Starosty Powiatu Leszczyńskiego. Poinformował w nim o wcześniejszym poszukiwaniu dokumentów dotyczących Hayma Salomona przez Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku.
List od wielu lat znajduje się w zbiorach leszczyńskiego muzeum, nie wiadomo jednak, w jakich okolicznościach został pozyskany. W 2019 r. przepisano go z inwentarza pomocniczego do głównego inwentarza zbiorów historycznych.
Dariusz Czwojdrak
