Obiekty

Jerzy Gelbard (1894–1944) jest znany głównie jako architekt i projektant luksusowych kamienic wzniesionych w Warszawie w latach 30. XX w.

Studiował architekturę w Ecole Nationale des Beaux-Arts w Paryżu (1912–1914), studia ukończył na Politechnice Warszawskiej (1916–1922), potem wyjechał do Paryża, a do Polski wrócił w 1929 r. Wkrótce powstało „Biuro Architektoniczne inżynier-architekt Jerzy Gelbard i inżynier-architekt Roman Sigalin”, które w latach 30. XX w. było jedną z najbardziej renomowanych spółek projektanckich w stolicy (mieściło się przy ul. Hożej 29). Firma Gelbard-Sigalin specjalizowała się w projektowaniu gmachów użyteczności publicznej w funkcjonalnym duchu francuskiego architekta Le Corbusiera, m.in. w latach 1930–1933 zrealizowano projekt Gmachu Ubezpieczalni Społecznej w Sosnowcu oraz modernistycznych, wielkomiejskich kamienic czynszowych. Pełen wykaz prac spółki znajduje się pod adresem: https://jedenraz.wordpress.com/2013/12/31/zycie-i-tworczosc-architektow-jerzego-gelbarda-i-romana-sigalina/, dostęp 26.10.2020).

W czasie II wojny światowej, kiedy Niemcy w listopadzie 1940 r. utworzyli getto w Warszawie, Gelbard nadal mieszkał wraz z rodziną – żoną Izabelą (Belą) Gelbardową (po wojnie Czajką-Stachowicz), matką, dwoma siostrami i kuzynkami, we własnej kamienicy przy ul. Siennej 57 (ulica została włączona do getta). Gelbard uciekł z getta w 1942 r. Aresztowany w 1943 r., jako Jerzy Kwiatkowski, spędził 11 miesięcy na Pawiaku, z więzienia został wysłany do obozu koncentracyjnego na Majdanku. W 1944 r. został rozstrzelany podczas ewakuacji obozu.

Niewiele osób wie, że był on również utalentowanym malarzem i grafikiem. Malował pejzaże, martwe natury, studia portretowe; zajmował się plakatem i grafiką. Kolega architekt, Marcin Weinfeld twierdził nawet, że Gelbard był malarzem z powołania, zaś architektem i budowniczym z konieczności (A. Kubiak, „Wywiady o zmarłych architektach Żydach”, Wywiad nr 6 z Marcinem Weifeldem”, Warszawa 8 VII 1950, Archiwum ŻIH, S/350/1).

Akwarela trafiła do zbiorów muzeum jako dar Małgorzaty Rybus w imieniu Krystyny Pajes, córki Romana Sigalina, która odziedziczyła akwarelę po matce, Hannie Sigalin. Jak można przypuszczać, Sigalinowie otrzymali ją od wspólnika i przyjaciela.

Renata Piątkowska