Liczba ludności żydowskiej w Prusach znacznie wzrosła po włączeniu ziem polskich w 1772 i 1793 r. Postępująca w XIX w. emancypacja Żydów sprawiła, że wielu z nich przeniosło się do większych ośrodków miejskich: Berlina, Wrocławia, Szczecina i w głąb Niemiec, zasilając już istniejące gminy wyznaniowe lub tworząc nowe.
Pochodząca z drugiej połowy XIX w. mapa statystyczna ma kształt leżącego prostokąta i wydrukowana została na gładkim papierze. Przedstawia granice polityczne i administracyjne Królestwa Prus. Zawiera objaśnienia znaków oraz tabelę statystyczną, ukazującą stan liczebny ludności żydowskiej w 1863 r. Tytuł wydrukowany ozdobną czcionką umieszczono przy górnej krawędzi: „Rozmieszczenie ludności żydowskiej w państwie pruskim, kartograficzne przedstawienie sporządzone w imieniu Towarzystwa Krzewienia Chrześcijaństwa wśród Żydów, zredagowane i opublikowane w Berlinie w 1863 r.”.
U dołu mapy znajduje się półkoliste przedstawienie widoku Jerozolimy. Pod ramką w prawym dolnym rogu napis: „Opracował i zredagował F. von Rappard, major w czynnej służbie i członek Komitetu Towarzystwa Krzewienia Chrześcijaństwa wśród Żydów, zredagowano i opublikowano w Berlinie”.
Mapa przygotowana została przez majora pruskiej armii Fedora Franza Friedricha von Rapparda. Był on autorem kilku map topograficzno-statystycznych, m.in. Rejencji Szczecińskiej (1862) i Rejencji Opolskiej (1864) oraz powiatu Cochem-Zell (1867), ponadto planu miasta Aachen (1860), mapy Palestyny (1869) i map powiatów: Ahrweiler, Bonn, Euskirchen i Rheinbach oraz powiatu Halberstadt i hrabstwa Wernigerode, a także mapy sztabowej powiatu Lebus (1878). Zleceniodawcą wykonania mapy było założone w 1822 r. berlińskie Towarzystwo Krzewienia Chrześcijaństwa wśród Żydów.
Mapa stanowi dar Joanny i Ryszarda Patorskich z Międzyrzecza i przekazana została Muzeum Okręgowemu w Lesznie w 2014 r. Państwo Patorscy otrzymali ją od swoich znajomych, ci jednak nie podali żadnych informacji na temat jej pochodzenia.
Dariusz Czwojdrak
