Haym Salomon uznawany jest za jednego z bohaterów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Pochodził z Leszna i po kilkuletnim pobycie w krajach Europy Zachodniej wyemigrował w 1772 r. do Ameryki Północnej. Powszechnie określa się go mianem „bankiera rewolucji amerykańskiej” i jednego z ojców założycieli USA. O zasługach Salomona i uznaniu, jakim się cieszy, świadczą liczne publikacje i artykuły, pomniki, znaczki pocztowe z jego wizerunkiem i medale, które upamiętniają jego wkład w zwycięstwo amerykańskich powstańców.
Opisywany niżej medal został wybity w ramach serii: „Plejada Gwiazd Amerykańskich Żydów”. Na awersie znajduje się portret mężczyzny z profilu. W otoku umieszczono napis: „HAYM SALOMON 1740–1785. OBWOŁAJCIE W ZIEMI WOLNOŚĆ DLA WSZYSTKICH/ LEV. 25:10”. Jego drugi człon jest cytatem z Księgi Kapłańskiej. Po lewej stronie portretu widoczna jest sygnatura artysty: „P. VINCZE”.
Na rewersie w polu centralnym znajduje się pełna postać siedzącego przy stole mężczyzny. W jednej ręce trzyma pióro i zapisuje w księgach rachunki, drugą wspiera na strzelbie – symbolu walki. W tle widać scenę batalistyczną – bitwę toczoną przez oddziały kawalerii. W dolnej części medalu umieszczono datę roczną „1776”, wskazującą czas, kiedy Haym Salomon przyłączył się do amerykańskich powstańców. Przy obrzeżeniu z prawej strony jeszcze raz wygrawerowano sygnaturę: „P. VINCZE”. Obrzeżenie medalu jest gładkie.
Paul Vincze był żydowskim medalierem, projektantem monet i rzeźbiarzem pochodzącym z Węgier. Ukończył Szkołę Sztuk Plastycznych i Rzemiosła Artystycznego w Budapeszcie. W latach 1935–1937 kształcił się w Rzymie, a w 1938 r. zamieszkał w Anglii. Wielokrotnie nagradzano go na międzynarodowych wystawach, m.in. w Madrycie (1951) i Paryżu (1954). Był członkiem Królewskiego Towarzystwa Brytyjskich Rzeźbiarzy (https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG117090, dostęp: 22.02.2021).
Medal został podarowany do zbiorów w 2011 r. przez Marcina Błaszkowskiego z Leszna. Poprzedni właściciel zakupił go na jednej z aukcji internetowych w Stanach Zjednoczonych.
Dariusz Czwojdrak
