Obiekty

Obrzezanie, praktykowane przez liczne ludy starożytnego Wschodu, u Żydów zyskało charakter religijny. Zgodnie z tradycją stanowi pamiątkę przymierza (hebr. brit mila), zawartego przez Boga z Abrahamem: „Będziecie obrzezywali ciało napletka na znak przymierza waszego ze Mną” (Rdz 17,11).

Narodziny męskiego potomka zawsze stanowiły radosny moment w życiu żydowskiej rodziny. Ósmego dnia, zgodnie z biblijnym nakazem, chłopców poddaje się zabiegowi obrzezania. Po przyniesieniu do synagogi niemowlę kładzione jest na chwilę w fotelu proroka Eliasza, który w sposób mistyczny uczestniczy w każdej takiej uroczystości. Następnie przenosi się je na kolana opiekuna, trzymającego dziecko podczas zabiegu, który wykonuje wyszkolony mohel (hebr. rzezak). Pod koniec obrzędu dziecku zostaje nadane hebrajskie imię.

Podczas ceremonii obrzezania używa się różnych przyborów. Należą do nich m.in. noże, które zgodnie ze swoim zastosowaniem, muszą mieć odpowiedni kształt ostrzy – płaskie, proste, zaokrąglone na końcu (Judaica ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, oprac. E. Martyna, Warszawa 1993, s. 136). Pierwotnie używano do tego celu noży krzemiennych, z czasem zastąpiły je noże wykonywane z metali szlachetnych, głównie ze srebra.

Nóż do obrzezania znajdujący się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie ma prostą głownię ze ściętym w łagodny trójkąt, nienaostrzonym czubkiem, który uniemożliwia zacięcie. Rękojeść ozdobiono ornamentem roślinnym. Na trzonku umieszczono także dwie punce: tzw. „łopatkę” do cechowania drobnych przedmiotów oraz imiennik „IE”.

Przedmiot zakupiono w 2015 r. od Mariusza Maćkowiaka z Rydzyny, który wcześniej wylicytował go na aukcji internetowej.

Dariusz Czwojdrak