Na zespół składają się fotografie rodzinne, przedwojenne, Ewy (Chawy) z domu Rodzynek, oraz ukazujące jej losy wojenne, m.in. zaangażowanie w działalność Żegoty, udział w powstaniu warszawskim, zakończony zesłaniem do obozu pracy w Niemczech. Kolekcja została przekazana do Muzeum POLIN przez jej córkę, Sylwię Karwowską.
Ewa (Chawa) Sarnecka z d. Rodzynek (1923–1993) była jedynym dzieckiem Moszego Rodzynka i Maszy (Ałty) z d. Gurman. Rodzynkowie mieszkali w Białej Podlaskiej przy ul. Grabanowskiej (dzisiejsza ul. Moniuszki). Byli zamożną, zasymilowaną rodziną żydowską. W domu mówiło się po polsku, Ewa dodatkowo pobierała lekcje hebrajskiego i francuskiego. Mosze był kupcem drzewnym, aktywnie działającym w lokalnych strukturach politycznych.
Po wkroczeniu Niemców do Białej Podlaskiej Mosze wszedł w skład Judenratu – administracji żydowskiej powołanej przez władze niemieckie. W listopadzie 1941 r. został aresztowany i wywieziony prawdopodobnie na Majdanek. Masza również prawdopodobnie zginęła na Majdanku.
Ewie udało się wydostać z getta. Następnie trafiła do Warszawy, gdzie poznała swojego przyszłego męża Tadeusza Sarneckiego, działacza Rady Pomocy Żydom „Żegota” (o Żegocie zob. https://sztetl.org.pl/pl/slownik/rada-pomocy-zydom-kryptonim-zegota). Tadeusz pomógł ukryć Ewę i zorganizował jej fałszywe dokumenty.
Ewa została włączona w struktury Żegoty. Wraz z Tadeuszem działali bardzo aktywnie jako emisariusze referatu prowincjonalnego, którego zadaniem było utrzymywanie kontaktu z gettami i żydowskimi obozami pracy znajdującymi się poza Warszawą. Najczęstszymi celami wypraw Tadeusza i Ewy były Łódź, Piotrków Trybunalski, Radom, Skarżysko-Kamienna, Pionki. (Więcej informacji na temat ich działalności zob. T. Prekerowa, „Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie 1942–1945”, Warszawa 1981; M. Arczyński, W. Balcerak, „Kryptonim Żegota”, Warszawa 1979).
Ewa i Tadeusz wzięli udział w powstaniu warszawskim. Po jego upadku trafili do obozu przejściowego w Pruszkowie. Stamtąd Niemcy wywieźli ich do obozu pracy w Appeldorn w Nadrenii. Następnie przebywali w obozie w Tilburgu, skąd po wyzwoleniu zostali przeniesieni jako dipisi (displaced persons – osoby przemieszczone) do Louvain w Belgii. Tam urodził się ich syn Jerzy.
Kolekcja zdjęć ilustruje historię Ewy i jej rodziny, od lat międzywojnia poprzez okres okupacji i wyzwolenia, aż po czasy powojenne.
Maciej Wzorek
