Franciszka Oliwa urodziła się w 1914, w dwudziestoleciu międzywojennym mieszkała w Otwocku, do 1936, później w miejscowości Prużana (ob. Białoruś). W 1939 przeniosła się do Grodna, gdzie do wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w czerwcu 1941 studiowała w Instytucie Pedagogicznym. Aresztowana przez Niemców, przeżywa akcję rozstrzelania. Na początku 1942 ucieka do Otwocka, a po deportacjach z otwockiego getta (sierpień 1942), których uniknęła, jesienią ucieka do Warszawy (Archiwum ŻIH, relacja nr 301-5574 z 1958). Ukrywa się „na powierzchni” (tj. funkcjonuje w okupacyjnym życiu codziennym, posługując się fałszywymi dokumentami), pracuje jako służąca. Po powstaniu 1944 trafia do Kielc, schronienie znajduje w domu Rudolfa i Joanny Nowaków (za pomoc Oliwie otrzymają tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata). W styczniu 1945 szuka w Otwocku rodziny, bezskutecznie. Pozostaje w Otwocku, współtworzy dom dziecka. Dyrektorką organizowanej placówki jest od marca 1945 r. Luba Blum-Bielicka, Oliwa jest wychowawczynią grupy średniej (tj. dzieci do lat około 12). Dom dziecka funkcjonuje do 1949, Oliwa opuszcza go jako ostatnia pracownica. Później działa w PZPR, z której zostaje usunięta na fali czystek antysemickich. Zaczyna pracować w Żydowskim Instytucie Historycznym. Umiera w 1995.
Pamiątki z domu dziecka, które działaczka ocaliła, znajdują się w Archiwum Yad Vashem, jednak nieliczne trafiły także do Muzeum POLIN. Dopełniły tu niewielką, ale bardzo ciekawą kolekcję związaną z Domami Dziecka, której korpus tworzy kilkanaście pamiątek po Lubie Blum-Bielickiej (Otwock) i Marii Falkowskiej (kierownicze domu dziecka w Helenówku).
Przemysław Kaniecki
