Obiekty

Mosiężna pieczęć kahalna ze Świsłoczy koło Wołkowyska z przełomu XVIII/XIX w. Wyobrażenie pieczętne na tłoku jest rzeźbione, wklęsłe. Pole podzielone jest poprzecznymi liniami na trzy części. Górną wypełnia motyw architektoniczny w postaci postumentu zwieńczonego kulą i otoczonego niskim ogrodzeniem. W środkowej i dolnej części znajdują się napisy po hebrajsku i po polsku: „Pieczęć kahal. Świslocky”. Ponieważ w Polsce przedrozbiorowej były dwa miasta o tej samej nazwie, podstawę identyfikacji miejsca pochodzenia zabytku stanowił motyw architektoniczny. Ze Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i Przewodnika ilustrowanego po województwie białostockim wiadomo, że w środku Świsłoczy w powiecie wołkowyskim znajdowała się kolumna pamiątkowa przypominająca tę, którą uwidoczniono na opisywanym eksponacie.

Pieczęcie kahalne, służące do uwierzytelniania dokumentów gminy żydowskiej, występowały w Polsce od XVI w., ale niewiele jest takich, które zawierają świecki obiekt architektoniczny. Najczęściej przedstawiano na nich przedmioty i symbole związane z judaizmem, takie jak gwiazda Dawida, palma daktylowa, dzbanuszek do rytualnego obmywania rąk (hebr. natla), lwy, ptaki, dłonie w geście błogosławieństwa itp. Obecność świeckiego obelisku, stojącego na miejskim rynku, mogła świadczyć o znaczeniu tego miejsca dla mieszkańców Świsłoczy. Muzeum w Tykocinie pozyskało pieczęć kahalną w 1986 r. od osoby prywatnej z Gródka koło Białegostoku, gdzie prawdopodobnie została ona odnaleziona (E. Wroczyńska, Pieczęć Kahału Żydowskiego w Świsłoczy k. Wołkowyska w zbiorach Muzeum w Tykocinie, „Rocznik Białostocki”, 18, 1993, s. 456–459, https://bg.uwb.edu.pl/pcr/RB/files/RB18_030.pdf, dostęp: 5.11.2021].