Wielka synagoga w Lesznie była jedną z kilkudziesięciu, które w ciągu ponad trzech stuleci istniały w mieście. Zbudowano ją w 1626 r. na mocy przywileju ówczesnych właścicieli grodu, Rafała V i Bogusława Leszczyńskich. Kilkakrotnie odbudowywana po kolejnych pożarach miasta (1656, 1707, 1767, 1790), dotrwała do czasów współczesnych. Najstarsze znane jej wizerunki widoczne są na panoramach miasta z pierwszej połowy XVIII w. Ostatnia przebudowa synagogi – według projektu wrocławskich architektów Paula i Richarda Ehrlichów – nastąpiła w latach 1904–1905 (E. Leszczyńska, Synagoga w Lesznie [w:] „Kronika Wielkopolski” 1995, nr 4, s. 67–85).
Podczas II wojny światowej synagoga służyła jako magazyn. Po 1945 r. pełniła funkcję łaźni miejskiej i ponownie magazynu. Na przełomie 1956/1957 r. rozebrano górną partię wieży. Następnie przedzielono salę główną żelbetowym stropem. W 1992 r. obiekt przekazano Muzeum Okręgowemu w Lesznie. Oficjalne otwarcie nowej Galerii Sztuki nastąpiło w 2006.
Znajdująca się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie pocztówka z widokiem leszczyńskiej synagogi ukazuje budowlę od strony wschodniej, z dobudowanym masywem wieżowym i dwoma niższymi aneksami. Wieża przykryta została charakterystycznym cebulastym hełmem, nawiązującym do stylistyki orientalnej. Wieńczyła ją gwiazda Dawida, a w trójkątnych szczytach wykorzystano elementy żydowskiej symboliki: Tablice Przymierza i tarczę Dawida. Przed reprezentacyjną elewacją frontową widać metalową bramę i ozdobny, kuty parkan. W lewym górnym rogu karty pocztowej umieszczono nadruk: „Leszno – Synagoga”.
Na rewersie pocztówki – w osi – znajduje się adres wydawniczy: „Wydawnictwo Graficzne, Spółka z o.o., Wrocław”. Według stempla pocztowego kartę wysłano z Leszna 5 czerwca 1919 r., a jej adresatką była panna Käte Nerger, zamieszkała w Twardocicach koło Złotoryi. Adres i korespondencję napisano ołówkiem w języku niemieckim.
Wydawnictwo Graficzne działało w 1. połowie XX w. Produkowało pocztówki z widokami miejscowości z terenów Dolnego i Górnego Śląska, Wielkopolski, Brandenburgii i Pomorza.
Pocztówkę zakupiono w 1999 r. od Mieczysława Janika z Mosiny, właściciela Antykwariatu Wysyłkowego „Filokartysta”.
Dariusz Czwojdrak
