W średniowieczu Żydzi kilkakrotnie zmuszeni byli do opuszczenia Monachium po kolejnych pogromach. Do przełomu XVIII/XIX w. w mieście obowiązywał zakaz osiedlania się ludności żydowskiej. Nowa gmina powstała w 1815 r., a w 1826 r. otwarto pierwszą synagogę. Do budowy kolejnej, według projektu działającego w Bawarii francuskiego architekta Jeana Baptiste’a Métiviera (1781–1853), przystąpiono w latach 1883–1887. Był to okazały budynek, formą nawiązujący do średniowiecznych tradycji i architektury miasta. Trójnawowy, podłużny obiekt posiadał okrągłą apsydę od wschodu i wejście dla mężczyzn od zachodu. Wnętrze z trzech stron otoczone było galeriami dla kobiet, wspartymi na kolumnach z czerwonego marmuru. Wszystkie gzymsy i parapety wnętrza były w kolorze alabastru, sufit miał jasnoniebieskie tło, a kasetony szare (H. Eschwege, Die Synagoge in der deutschen Geschichte, Dresden 1980, s. 128–129).
Na archiwalnej pocztówce z kolekcji Muzeum Okręgowego w Lesznie – na pierwszym planie po prawej stronie – widać renesansowy budynek monachijskiej Galerii Sztuki. Za nią, lekko w lewo, znajduje się gmach starej synagogi, zbudowanej w stylu neoromańskim. Wyróżniająca się fasada świątyni, w formie masywu wieżowego, ozdobiona jest licznymi biforiami (arkadowymi oknami podzielonymi na dwie części za pomocą kolumienek lub słupków) rozmieszczonymi w wielobocznych wieżach. Na elewacji bocznej widać podobne, łukowate okna, rozmieszczone na dwóch poziomach. Na placu przed budynkami stoją dorożki i spacerują ludzie. Przy górnej krawędzi z lewej strony znajduje się napis: „Monachium. Dom Sztuki i synagoga”. W lewym dolnym rogu umieszczono adres wydawniczy w formie stempla: „WILHELM HOFFMANN/ A. G./ DREZNO”. Na odwrocie, po lewej stronie jest nadruk: „Karta pocztowa”. Stempel pocztowy zachował się tylko fragmentarycznie.
W 1938 r. synagoga w Monachium została podpalona. Gminę żydowską zmuszono do odsprzedania uszkodzonego budynku miastu. Obiekt wkrótce wyburzono, a teren wyrównano. (https://www.juedische-friedhoefe.info/friedhoefe-nach-regionen/bayern/oberbayern/muenchen/juedisches-leben-in-muenchen.html, dostęp: 8.04.2021).
Pocztówka została zakupiona do zbiorów leszczyńskiego muzeum w 2011 r. od Marty Pogoreło z Leszna.
Dariusz Czwojdrak
