Synagoga reformowanej gminy w Norymberdze była główną żydowską świątynią w mieście. Zbudowano ją w latach 1870–1874 według projektu Adolfa Wolffa (1832–1885). Działający w Stuttgarcie architekt był autorem projektów wielu synagog, m.in. Wielkiej Synagogi w Łodzi (1881). Decyzję o wyburzeniu świątyni podjęto w czerwcu 1938 r., na wyraźne polecenie Juliusa Streichera (1885–1946), ówczesnego gauleitera, tj. naczelnika okręgu Frankonii. W opinii nazistów, przygotowujących się do opracowania nowego planu urbanistycznego, obiekt „zakłócał piękny krajobraz miejski”. Synagogę wraz z budynkiem stanowiącym siedzibę gminy żydowskiej zburzono 10 sierpnia 1938 r., jeszcze przed listopadowymi pogromami, do których doszło podczas „nocy kryształowej” (https://www.xn--jdische-gemeinden-22b.de/index.php/gemeinden/m-o/1474-nuernberg-mittelfranken-bayernm dostęp: 9.04.2021).
O istnieniu dawnej synagogi świadczą obecnie pomnik i tablica pamiątkowa ufundowane w 1971 i 1988 r., model świątyni stojący w holu siedziby gminy żydowskiej oraz liczne archiwalne fotografie i pocztówki (https://www.alemannia-judaica.de/nuernberg_synagoge.htm, dostęp: 9.04.2021).
Na karcie pocztowej znajdującej się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie synagogę ukazano od strony rzeki Pegnitz. Zza zabudowań kamienic schodzących do samego jej koryta, wyłania się wysoka kopuła świątyni i fragment jednej z jej dwóch wieżyczek. Na pierwszym planie widoczna jest rzeka z przerzuconym w dali mostem Szpitalnym. Oba jej brzegi są ciasno zabudowane domami na wysokich podmurówkach, częściowo odbijającymi się w turkusowej wodzie. Na elewacjach kamienic znajdują się drewniane galeryjki. Linie dachów krytych czerwoną dachówką, przerywane są licznymi daszkami mansard. W głębi po prawej stronie widać bryłę kościoła Ducha Świętego, a dalej budynki szpitala pod tym samym wezwaniem. Przy górnej krawędzi pocztówki umieszczono nadruk z opisem: „NORYMBERGA/ Odcinek rzeki Pegnitz przy wyspie Schütt”. Na rewersie, w prawym górnym i prawym dolnym rogu, znajdują się dwa stemple pocztowe: „NORYMBERGA/ 17.4.11. 3-4N.”. Kartę zaadresowano do Mety Poslušnej z Brna.
Pocztówka została zakupiona do zbiorów leszczyńskiego muzeum w 2012 r. od Marty Pogoreło z Leszna.
Dariusz Czwojdrak
