Wybuch powstania w getcie warszawskim w kwietniu 1943 r. był heroicznym aktem bohaterstwa. Stanowił odpowiedź na zamierzoną przez Niemców ostateczną zagładę mieszkańców dzielnicy zamkniętej. Już w trakcie toczących się walk wojsko przystąpiło do wyburzania kolejnych kwartałów. Teren getta metodycznie palono i równano z ziemią.
Dokumentację fotograficzną zniszczonej Warszawy po zakończeniu II wojny światowej często cechował zamierzony symbolizm. Jan Bułhak z synem Januszem po przyjeździe jesienią 1945 r. do miasta rozpoczęli pracę nad cyklem „obrazów fotograficznych”, które były nowym wcieleniem idei fotografii ojczystej, czymś w rodzaju udramatyzowanych, antycznych krajobrazów. Fotografie te podkreślały patos zagłady miasta, ale również jego niegasnącego ducha, ciągłość i siłę kultury (https://magazynszum.pl/fotografie-z-lat-1915-2016/, dostęp: 7.04.2021)
Wiele z tych zdjęć wykorzystano propagandowo i publikowano m.in. w formie pocztówek. Na karcie pocztowej z kolekcji Muzeum Okręgowego w Lesznie, podobnie jak na innych z tego okresu, utrwalono skutki działań niemieckich wojsk. Na pocztówce widać zwałowisko gruzu, będącego pozostałością po wyburzonym getcie. Sterty cegieł i plątanina metalowych konstrukcji ukazują skalę zniszczeń, dokumentują i oskarżają sprawców. Pod fotografią znajduje się nadruk: z lewej strony – „WARSZAWA”, z prawej – „Getto”. Na rewersie w lewym górnym rogu umieszczono dane dotyczące autorów fotografii: „Fot. J. Bułhak i Syn”, a w lewym dolnym rogu logo wydawcy: „CZY/TEL/NIK” w prostej ramce. Obok podano numer serii: „Ser. Wa Nr 5”.
Jan Bułhak (1876–1950) był wybitnym artystą fotografikiem, zwolennikiem koncepcji „fotografii ojczystej”, akcentującej polskie wartości. W 1919 r. został kierownikiem Zakładu Fotografii Artystycznej przy Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. W 1947 r. był współzałożycielem Związku Polskich Artystów Fotografików. Jego syn Janusz (1906–1977) był kompozytorem i fotografikiem (https://culture.pl/pl/tworca/jan-bulhak, dostęp: 7.04.2021).
Pocztówkę przekazał do zbiorów Działu Judaistycznego Jerzy Reich z Leszna w 1998 r.
Dariusz Czwojdrak
