Założona w 1930 r. przez rabina Mejera Jehudę Szapirę lubelska Jesziwa Mędrców (jid. Jeszywas Chachmej Lublin) była największą uczelnią talmudyczną na świecie. Jej budowa i utrzymanie wymagały ogromnych nakładów finansowych, dlatego prowadzono na jej rzecz zbiórki w Polsce, Europie, Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie (http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/majer-jehuda-szapiro/, dostęp: 14.02.2021). Jedną z form pozyskiwania środków były puszki kwestarskie, przekazywane żydowskim instytucjom i rodzinom, do których wrzucano datki na potrzeby szkoły.
Skarbonka z kolekcji Muzeum Okręgowego w Lesznie wykonana została z cienkiej stalowej blachy pomalowanej na kolor jasnozielony. Na przedniej ściance umieszczono wizerunek uczelni, wspartej na dwóch dłoniach i ukazany na tle Tablic Przymierza. Powyżej znajduje się napis w języku hebrajskim. „Lubelska Szkoła Mędrców/ DMHR’S Szapiro, pamięć sprawiedliwego niech będzie błogosławiona”. Pod wizerunkiem widnieje napis w jidysz i po hebrajsku, zachęcający do wsparcia dzieła nauczania Tory. Na tylnej ściance widoczne są pierwsze litery hebrajskiej nazwy uczelni: „J. Ch. L” oraz nazwa wytwórni: „M.E. Ska Warszawa” (przy dolnej krawędzi). Powyżej monogramu znajduje się blaszka mocująca z dwoma otworami, umożliwiająca zawieszenie puszki. Na górnym wieczku umieszczono prostokątny otwór przeznaczony do wrzucania pieniędzy oraz tekst w języku hebrajskim: „Na wieczną pamiątkę duszy/ małżonki rabina, Malki Tojwy Szapiro, niech spoczywa w pokoju”.
Na obu bocznych ściankach umieszczono napisy w jidysz i po hebrajsku, z prawej strony także w języku polskim: „WYŻSZA UCZ. REL. ŻYD./ JESZYWAS CHACHMEJ LUBLIN im. RABINA MAJERA SZAPIRO/ LUBLIN, LUBARTOWSKA 57/ Zatw. za No 2379/808 3 października 1934”.
Puszkę zakupiono w 1996 r. od Aleksandra Sanoka, prywatnego kolekcjonera z Leszna. Przywieziona została z terenu południowo-wschodniej Polski. Poprzedni właściciel nie wskazał dokładnego miejsca pochodzenia przedmiotu.
Dariusz Czwojdrak
