Synagoga w Chrzanowie

Chwastowski, Jan (1879-1960)

Obraz przedstawia główną chrzanowską synagogę zwaną Wielką, wzniesioną w latach 1785–1787.

Ta zabytkowa budowla, w której przez 150 lat na codziennych, szabatowych i świątecznych modłach gromadziło się wielu chrzanowskich Żydów cudem przetrwała II wojnę światową i okres okupacji niemieckiej. Niemcy jej nie zburzyli w przeciwieństwie do wielu innych, także tych w najbliższej okolicy. Po wojnie utraciła zupełnie swoją sakralną funkcję, umieszczono w niej magazyn spożywczy. Zaniedbana, nieremontowana, stopniowo coraz bardziej niszczała. W latach 60. XX w. założyciel i dyrektor Muzeum w Chrzanowie Mieczysław Mazaraki podjął starania o uratowanie obiektu i umieszczenie w nim galerii sztuki oraz części stałych ekspozycji muzealnych, na co otrzymał zgodę władz zarówno miejskich, jak i wojewódzkich. Niestety, niespodziewanie w 1973 r. obiekt decyzją władz wyburzono. Unicestwiono w ten sposób nie tylko miejsce kultu religijnego, lecz także jedną z najstarszych zabytkowych budowli Chrzanowa.

Obraz przedstawia synagogę w okresie międzywojennym. Jest to podłużny, prostokątny budynek nakryty dachem dwuspadowym ze schodkowym szczytem, trzema wejściami, które przykrywa spadzisty daszek, i trzema półkoliście zakończonymi oknami w ścianie frontowej. Z boku są widoczne schody prowadzące na galerię. Do dłuższego boku budynku przylegają dwa parterowe budynki – jeden nakryty dachem płaskim, drugi dwuspadowym, oba mają duże, półkoliście zakończone okna i drzwi. Rysunek jest sygnowany w prawym, dolnym rogu przez Jana Chwastowskiego.

Jan Chwastowski urodził się 16 listopada 1879 r. w Luszowicach, był synem Romana Bolesława Chwastowskiego, uczestnika powstania styczniowego. Kształcił się na wydziale artystycznym Szkoły Przemysłowej w Krakowie, a następnie na Akademii Sztuk Pięknych, był uczniem Jana Matejki oraz Teodora Axentowicza. Po ukończeniu studiów pracował jako artysta malarz, dekorując kościoły, pałace, budynki rządowe. Następnie pracował jako nauczyciel rysunków w Tarnopolu. W 1914 r. powrócił do Chrzanowa i rozpoczął nauczanie w Prywatnym Gimnazjum Realnym. Prowadził zajęcia z rysunku, kaligrafii, prac ręcznych i stolarstwa. W latach 1927–1930 pod kierunkiem profesora Chwastowskiego uczniowie ozdobili malowidłami korytarz pierwszego piętra. W czasie okupacji uczył w szkole powszechnej oraz brał udział w tajnym nauczaniu na poziomie szkoły średniej. Po wyzwoleniu był członkiem szkolnej komisji weryfikacyjnej, która ustalała poziom dalszego kształcenia uczniów na podstawie świadectw lub oświadczeń o udziale w tajnym nauczaniu podczas okupacji. Zmarł w 1960 r. Został pochowany na chrzanowskim cmentarzu. Pozostawił po sobie wiele pejzaży olejnych, akwareli, pasteli. Wiele prac Jana Chwastowskiego znajduje się w zbiorach Muzeum w Chrzanowie.


czytaj więcej
Informacje o obiekcie
Autorstwo
Chwastowski, Jan (1879-1960)
Rodzaj obiektu
rysunek
Czas powstania/datowania
1938
Miejsce powstania
Chrzanów (województwo małopolskie)
Technika
malarskie
Materiał/tworzywo
farba akwarelowa
tektura
Wymiary
wysokość: 24.5 cm, szerokość: 33.5 cm,
Sygnatury/napisy
sygnatura
prawy dolny róg
Treść

Jan Chwastowski

Słowa kluczowe
Prawa autorskie
obiekt nie jest objęty ochroną prawa autorskiego
Właściciel
Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich
Numer identyfikacyjny
MCh/S/33