Transparent antyizraelski z końca lat 60., znaleziony w korytarzu piwnicznym kamienicy na Muranowie.
Na początku drugiej dekady XXI w. administracja domu przy ul. Nalewki 12, przed rutynowym oczyszczaniem powierzchni podziemnych, zaapelowała do mieszkańców o wystawienie przed piwnice niepotrzebnych przedmiotów. Kamienica została wybudowana w 1953 r., jej piwnice są rozległe, dwupoziomowe, przewidziane jako schrony przeciwatomowe. Pośród wielu porzuconych przedmiotów znalazł się ten transparent. Natrafiła na niego Małgorzata Rittersschild, która rozpoznała jego wartość historyczną i przekazała go do zbiorów Muzeum POLIN (zob. wypowiedź darczyńczyni z filmu Kolekcja w reżyserii Małgorzaty Kozery, 10.–11. minuta: https://www.youtube.com/watch?v=prTVKdqFHLI, dostęp: 24.12.2023).
W czerwcu 1967 r. Izrael w odpowiedzi na zamknięcie przez Arabów zatoki Akaba zaatakował Egipt, Syrię i Jordanię. Była to trzecia wojna izraelsko-arabska, nazywana sześciodniową, która zakończyła się błyskawicznym zwycięstwem Izraela. Rada Bezpieczeństwa ONZ jesienią 1967 r. przyjęła rezolucję wzywającą Izrael do wycofania się ze zdobytych ziem, a satelickie państwa ZSRR Europy Wschodniej, w tym Polska Ludowa, zerwały stosunki dyplomatyczne z Izraelem (wznowione dopiero na przełomie lat 80. i 90.). W zakładach pracy w całej Polsce władze organizowały w czerwcu wiece, do wojny tej nawiązywano i później. W zbiorach Ośrodka Karta znajduje się zdjęcie Romualda Broniarka z warszawskiego pochodu 1 maja 1968 r. (sygnatura: BRONIAREK_630-06, https://foto.karta.org.pl/nasze-zbiory/kolekcje/ok_0600_broniarek_romuald,118858,zdjecie.html, dostęp: 24.12.2023), widoczny na nim transparent pochodzi z tej samej serii co niniejszy obiekt (identyczne liternictwo, podobne wymiary; tego typu transparenty, także ręcznie malowane, wykonywano seryjnie). Co więcej, na innym zdjęciu z tego samego pochodu – Wojciecha Laskiego (link do zaszycia: https://wydarzenia.interia.pl/galerie/kraj/zdjecie,iId,980502,iAId,69962, dostęp: 24.12.2023) – jest widoczny nie tylko transparent z tej serii, lecz także dwa podobne: jeden zaczynający się od hasła „potępiamy!” (POTĘPIAMY! | REWIZJONISTÓW | I SYJONISTÓW), drugi zaczynający się od „precz!” (PRECZ! | Z PROWOKACJAMI | SYJONISTYCZNYMI), co oznacza, że istniał swoisty zestaw transparentów z hasłami rozpoczynającymi się od wykrzykników (zapewne większy niż te trzy znane ze zdjęć) – na pochodach „dialogowały” z sobą, wzajemnie się dopełniały – o wymowie „antysyjonistycznej”, antyizraelskiej.
Sklejka znajdującego się w zbiorach Muzeum POLIN transparentu, na którą naklejono papier z nadrukiem, była użyta wtórnie: na odwrocie są widoczne oznaczenia, pieczątki.
oprac. Przemysław Kaniecki
